અન્નપૂર્ણા જયંતી 2012

અન્નપૂર્ણા જયંતી હિંદુ પંચાંગ પ્રમાણે ઉજવાતી જયંતી છે, જેની તિથિ અને રીતરિવાજ પ્રદેશ અને સ્થાનિક પંચાંગ પ્રમાણે જુદાં હોઈ શકે છે.

અન્નપૂર્ણા જયંતી ભોજન અને પોષણ આપનાર પાર્વતી માતાના અન્નપૂર્ણા સ્વરૂપની આરાધના છે, ખાસ કરીને કાશીમાં. શૈવ ભક્તિકથા મુજબ શિવજી ભૌતિક જગતને માયા કહે છે. પાર્વતીજી પોષણ પાછું ખેંચી લે છે અને જગતમાં ભૂખ ફેલાય છે. દેવો અને માણસો સમજે છે કે આધ્યાત્મિક જીવનમાં પણ અન્નની જરૂરિયાત ઓછી થતી નથી. પછી પાર્વતીજી કાશીમાં અન્નપૂર્ણા બની સૌને ભોજન આપે છે અને શિવજી પણ ભિક્ષાપાત્ર લઈને તેમની પાસે આવે છે.

આ પ્રસંગ શીખવે છે કે ભૂખ્યાને ખવડાવવું પણ પવિત્ર સેવા છે. માતાજીના હાથમાં અન્નપાત્ર અને પીરસવાનું સાધન વહેંચાતી સમૃદ્ધિનું પ્રતીક છે. અલગ કથાઓમાં સંવાદ અને પ્રસંગનો ક્રમ બદલાય છે, પરંતુ મુખ્ય ભાવ શરીરની જરૂરિયાત અને આધ્યાત્મિકતાનો સંબંધ છે. આ ધાર્મિક કથા છે, સાબિત દુકાળનો ઐતિહાસિક અહેવાલ નહીં.

ઘણી પરંપરામાં માગશર પૂનમે અન્નપૂર્ણાનું પૂજન, રાંધેલા ભોજનનો નૈવેદ્ય, અન્નદાન અને પરિવાર સાથે ભોજન થાય છે. વારાણસીના મંદિરોમાં વિશેષ ભક્તિ છે, અન્ય પ્રદેશમાં ઘરેલુ વિધિઓ જુદી છે. હાલની સૂર્યોદય પૂનમ સ્થાનિક મંદિરપંચાંગથી જોવી. અન્નનો બગાડ રોકવો અને સ્વચ્છ ભોજન વહેંચવું તહેવારનો જીવંત સંદેશ છે.

અન્નપૂર્ણા જયંતીનું મહત્ત્વ ભક્તિમાં, પરિવારની પરંપરામાં અને આ દિવસ સાથે જોડાયેલા આધ્યાત્મિક કે ઋતુ સંબંધી અર્થમાં રહેલું છે.

ચૂલો સાફ કરીને તેના પર શુભ ચિહ્ન કરાય છે, અને તેના પર નવું અનાજ મુકાય છે. ઘરમાં કોઈ જમે એ પહેલાં અન્નદાન કરાય છે.

વારાણસીમાં અન્નપૂર્ણા આરાધનાનું ખાસ મહત્ત્વ; પૂનમ અને મંદિરવિધિ જુદી હોય છે.