અપરા એકાદશી 2085

વૈશાખ વદ અગિયારસની અપરા એકાદશી.

અપરા એકાદશી ગુજરાતના અમાન્ત પંચાંગમાં વૈશાખ વદ અગિયારસ અને ઉત્તર ભારતના પૂર્ણિમાંત પંચાંગમાં જેઠ કૃષ્ણ એકાદશી તરીકે ઓળખાય છે. તેની ધાર્મિક માહાત્મ્યકથામાં અર્જુન શ્રીકૃષ્ણને આ એકાદશીનું નામ અને મહત્ત્વ પૂછે છે. શ્રીકૃષ્ણ વિષ્ણુભક્તિ, વ્રત, સત્ય અને પસ્તાવાથી મળતા અપરિમિત પુણ્યનું વર્ણન કરે છે. ખોટી સાક્ષી આપવી, છેતરપિંડી, નિર્દયતા, જ્ઞાનનો દુરુપયોગ અને લોકોના વિશ્વાસ સાથે દગો કરવો જેવી પ્રવૃત્તિઓ છોડવાની તેમાં પ્રેરણા છે. આ એક જ પાત્રોની સાહસકથા નહીં, પરંતુ ધાર્મિક નૈતિક ઉપદેશ છે.

માહાત્મ્યમાં વ્રતના પુણ્યની સરખામણી તીર્થયાત્રા, દાન અને પવિત્ર કર્મો સાથે કરવામાં આવે છે. આ શ્રદ્ધાની માન્યતા છે. તેનો અર્થ એવો નથી કે કોઈને કરેલું નુકસાન સુધાર્યા વગર કે પોતાની જવાબદારી સ્વીકાર્યા વગર માત્ર વ્રતથી બધું માફ થઈ જાય. સાચું પ્રાયશ્ચિત્ત વર્તન બદલવા અને અન્યાય સુધારવા તરફ દોરે છે.

ભક્તો વિષ્ણુપૂજન, નામજપ, માહાત્મ્યશ્રવણ અને દાન કરે છે. ગુજરાતમાં ગરમીના સમયમાં પાણીની પરબ અથવા જળદાનની પરંપરા પણ જોવા મળે છે. વ્રત આરોગ્ય મુજબ પાળવું અને બારસનું પારણું સ્થાનિક પંચાંગ તથા સંપ્રદાય પ્રમાણે કરવું.

અપરા એકાદશી સત્ય, પ્રાયશ્ચિત્ત, વિષ્ણુભક્તિ અને સદાચરણનો સંદેશ આપે છે.

વિષ્ણુપૂજન, જપ, પ્રાયશ્ચિત્ત અને દાન થાય છે. વ્રત તથા બારસના પારણાનો સમય સ્થાનિક પંચાંગ પ્રમાણે જોવો.

વૈશાખ વદમાં, ચોમાસા પહેલાંની ગરમીમાં આ એકાદશી આવે છે. આ દિવસે પાણીનું દાન થાય છે. ગુજરાતમાં મોટે ભાગે રસ્તાની બાજુએ પરબ બાંધીને પાણી પીવડાવાય છે.

ગુજરાતમાં વૈશાખ વદ અને પૂર્ણિમાંત ઉત્તર ભારતમાં જેઠ કૃષ્ણ એક જ પક્ષનાં અલગ નામ છે.