ધરો આઠમ 2024

ભાદરવા સુદ આઠમનું ગુજરાતી ધરો વ્રત.

ભાદરવા સુદ આઠમે ગુજરાતમાં ધરો આઠમનું વ્રત પળાય છે. ધરો એટલે વરસાદ પછી ફરીથી લીલુંછમ ઊગી નીકળતું દુર્વા ઘાસ. જમીનને પકડી રાખતાં તેનાં મૂળ અને ફરી ફેલાતી કૂંપળો જીવનની સતત વૃદ્ધિ અને કુટુંબના સુખનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. કેટલાક પરિવારોમાં મહિલાઓ ધરોના જીવંત છોડ અથવા પ્રતીકની પૂજા કરે છે, પાણી અને ફૂલ અર્પણ કરીને બાળકોના કલ્યાણ માટે પ્રાર્થના કરે છે. આ ઘરેલુ લોકપરંપરા છે; તેની એક જ સર્વમાન્ય પૌરાણિક જન્મકથા કે યુદ્ધકથા નથી.

હિન્દુ ઉપાસનામાં દુર્વાનું આગવું સ્થાન છે અને ગણેશજીને પણ દુર્વા અર્પણ કરવામાં આવે છે. પરંતુ એટલા પરથી ધરો આઠમ ગણેશજીના કોઈ એક પ્રસંગની જ ઉજવણી છે એવું કહેવું યોગ્ય નથી. જુદા વિસ્તારોની દુર્વાષ્ટમીની રીતો, ઉપવાસ અને ખોરાકના નિયમો અલગ હોઈ શકે છે. છોડને નુકસાન પહોંચાડ્યા વિના પ્રતીકાત્મક પૂજા કરીને પણ શ્રદ્ધા વ્યક્ત કરી શકાય છે.

આ જ ભાદરવા સુદ આઠમે અનેક વૈષ્ણવ સમાજોમાં રાધાષ્ટમી ઉજવાય છે. શ્રીરાધાજીના જન્મોત્સવ અને ગુજરાતની ધરો આઠમની કથા તથા વિધિ અલગ છે; માત્ર તિથિ સરખી હોવાથી તેને એક તહેવાર ન ગણવો. સૂર્યોદયની આઠમ સામાન્ય તારીખ બતાવે છે, જ્યારે પરિવારની વિશેષ વિધિ માટે સ્થાનિક પરંપરા જોવી જોઈએ.

ધરો આઠમ હરિયાળી, સંતાનના કલ્યાણ અને કુટુંબની સતત વૃદ્ધિનું પ્રતીક છે.

ધરોના છોડ કે પ્રતીકને પાણી અને ફૂલ અર્પણ કરી પરિવારના કલ્યાણ માટે પ્રાર્થના થાય છે.

ગુજરાતની ઘરેલુ વ્રતપરંપરા; એ જ તિથિએ આવતી રાધાષ્ટમીથી અલગ છે.