સ્કંદ ષષ્ઠી 2026

સ્કંદ ષષ્ઠી તમિલ પરંપરાનો છ દિવસનો મુખ્ય ઉત્સવ છે, જેમાં મુરુગનના સૂરપદ્મન પર વિજયનું સ્મરણ અને અંતે સૂરાસંહારમ થાય છે. ભક્તો પૂજા અને સ્વૈચ્છિક વ્રત કરે છે. વાર્ષિક ઉત્સવ માસિક ષષ્ઠીથી અલગ છે.

સ્કંદ ષષ્ઠી ભગવાન મુરુગનનો તહેવાર છે. તેમને સ્કંદ, કાર્તિકેય અને સુબ્રહ્મણ્ય નામે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ દિવસે અસુર સુરપદ્મન પર તેમના વિજયને યાદ કરાય છે. તમિલ પરંપરામાં કથા એવી છે કે બળવાન અસુરોના ત્રાસથી પીડાતા દેવોએ ભગવાનની મદદ માગી. ત્યારે મુરુગન દેવોની સેનાના સેનાપતિ બનીને આગળ આવ્યા. આ યુદ્ધ છઠના દિવસે સુરપદ્મનની હાર સાથે પૂરું થયું. ભક્તોને સૌથી વહાલો લાગતો અંત એ છે કે મુરુગને શત્રુનો માત્ર સંહાર ન કર્યો. અસુરનાં રૂપોને તેમણે મોર અને કૂકડામાં ફેરવી નાખ્યાં. મોર તેમનું વાહન બન્યો અને કૂકડો તેમનું ચિહ્ન. તિરુચેંદુર જેવાં મોટાં મુરુગન મંદિરોમાં આ પ્રસંગ ‘સૂરસંહારમ’ નામે ભવ્ય રીતે ભજવાય છે. ભક્તો તેને હિંમત અને દિવ્ય જ્ઞાન આગળ અહંકાર અને અજ્ઞાનની હાર તરીકે જુએ છે. છ દિવસના આ વ્રતમાં ભક્તો ઉપવાસ કરે છે કે સાદું ભોજન લે છે, કંદ ષષ્ઠી કવચમનો પાઠ કરે છે, મુરુગન મંદિરોમાં દર્શને જાય છે અને શોભાયાત્રામાં જોડાય છે. તમિલનાડુમાં અને દુનિયાભરમાં વસતા તમિલ લોકોમાં આ તહેવારનું ખાસ મહત્ત્વ છે.

મુખ્ય વાર્ષિક કંદ ષષ્ઠી તમિલ ઐપ્પસી મહિનામાં દિવાળી પછી છ દિવસ ચાલે છે અને સુરાસંહારમ સાથે પૂર્ણ થાય છે. તિરુચેન્દુરમાં યુદ્ધનું ધાર્મિક નાટ્યરૂપ પ્રદર્શન થાય છે અને ત્યાર પછી અન્ય મંદિરવિધિ થાય છે; ઉપવાસ અને રીત ભક્તો પ્રમાણે બદલાય છે. સુરપદ્મનનું મોર અને કૂકડામાં રૂપાંતર અહંકારના પરાજયની ભક્તિકથા છે, ઐતિહાસિક યુદ્ધવર્ણન નહીં. દરેક શુક્લ પક્ષની છઠ્ઠે માસિક સ્કંદ ષષ્ઠી પણ આવે છે; એપમાં તેને મુખ્ય વાર્ષિક પર્વ સાથે ભેળવવું નહીં.

મુરુગનના સુરપદ્મન પર વિજયથી જ્ઞાન, શૌર્ય અને અહંકારના રૂપાંતરનું સ્મરણ.

પરંપરા મુજબ છ દિવસ ઉપવાસ કે આહારસંયમ, મુરુગનપૂજા અને કંદ ષષ્ઠી કવચમ; તિરુચેન્દુરમાં સુરાસંહારમ નાટ્યરૂપે.

તમિલનાડુ, શ્રીલંકા અને પ્રવાસી તમિલ સમાજમાં, ખાસ તિરુચેન્દુર; દિવાળી પછીની વાર્ષિક કંદ ષષ્ઠી માસિક ષષ્ઠીથી અલગ.