સ્કંદ ષષ્ઠી

સ્કંદ ષષ્ઠી ભગવાન મુરુગનનો તહેવાર છે. તેમને સ્કંદ, કાર્તિકેય અને સુબ્રહ્મણ્ય નામે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ દિવસે અસુર સુરપદ્મન પર તેમના વિજયને યાદ કરાય છે. તમિલ પરંપરામાં કથા એવી છે કે બળવાન અસુરોના ત્રાસથી પીડાતા દેવોએ ભગવાનની મદદ માગી. ત્યારે મુરુગન દેવોની સેનાના સેનાપતિ બનીને આગળ આવ્યા. આ યુદ્ધ છઠના દિવસે સુરપદ્મનની હાર સાથે પૂરું થયું. ભક્તોને સૌથી વહાલો લાગતો અંત એ છે કે મુરુગને શત્રુનો માત્ર સંહાર ન કર્યો. અસુરનાં રૂપોને તેમણે મોર અને કૂકડામાં ફેરવી નાખ્યાં. મોર તેમનું વાહન બન્યો અને કૂકડો તેમનું ચિહ્ન. તિરુચેંદુર જેવાં મોટાં મુરુગન મંદિરોમાં આ પ્રસંગ ‘સૂરસંહારમ’ નામે ભવ્ય રીતે ભજવાય છે. ભક્તો તેને હિંમત અને દિવ્ય જ્ઞાન આગળ અહંકાર અને અજ્ઞાનની હાર તરીકે જુએ છે. છ દિવસના આ વ્રતમાં ભક્તો ઉપવાસ કરે છે કે સાદું ભોજન લે છે, કંદ ષષ્ઠી કવચમનો પાઠ કરે છે, મુરુગન મંદિરોમાં દર્શને જાય છે અને શોભાયાત્રામાં જોડાય છે. તમિલનાડુમાં અને દુનિયાભરમાં વસતા તમિલ લોકોમાં આ તહેવારનું ખાસ મહત્ત્વ છે.

સ્કંદ ષષ્ઠીનું મહત્ત્વ ભક્તિ, પરિવારની પરંપરા અને આ દિવસ સાથે જોડાયેલા ધાર્મિક તથા ઋતુના અર્થમાં રહેલું છે.

અમાસ પછી છ દિવસ ઉપવાસ થાય છે. કોઈ દિવસમાં એક જ વાર જમે છે, તો કોઈ કશું જ ખાતું નથી. કંદ ષષ્ઠી કવચમનો પાઠ થાય છે. તિરુચેંદુરમાં છઠ્ઠા દિવસની સાંજે દરિયા સામે સૂરસંહારમ ભજવાય છે, અને બીજા દિવસે ભગવાન મુરુગન અને દેવયાનીનાં લગ્ન થાય છે.

આ તહેવાર તમિલનાડુ, કેરળ અને શ્રીલંકામાં ઊજવાય છે. સૌથી મોટી ઉજવણી તિરુચેંદુરમાં થાય છે, જ્યાં દરિયાકાંઠે આવેલા મંદિરમાં છઠ્ઠા દિવસે સૂરસંહારમ ભજવાય છે. ઉત્તર ભારતમાં દર મહિને આ જ તિથિ સ્કંદ ષષ્ઠી તરીકે પળાય છે, પણ ત્યાં ધામધૂમ ઘણી ઓછી હોય છે.