બાણેશ્વરનો મેળો

ડુંગરપુરમાં સોમ અને માહી નદીના સંગમે રેતીનો એક બેટ છે, અને ત્યાં બાણેશ્વર મહાદેવનું લિંગ છે. આ લિંગ ખંડિત છે, અને 'બાણ' એટલે ટુકડો, એ પરથી નામ પડ્યું છે. મહા સુદ પૂનમ સુધીના પાંચ દિવસ રાજસ્થાન, ગુજરાત અને મધ્યપ્રદેશના ભીલ પરિવારો આ રેતી પર પડાવ નાખે છે. શિવ મંદિરની પાસે જ વિષ્ણુનું મંદિર પણ છે, એટલે આ એક મેળામાં બે મેળા ભેગા ભરાય છે. જ્યારથી આ મેળા વિશે લખાયું છે, ત્યારથી એ આમ જ ભરાતો આવ્યો છે.

આ રાજસ્થાનનો સૌથી મોટો આદિવાસી મેળો છે. અહીં ધર્મ, બજાર અને ત્રણ રાજ્યોમાં વહેંચાયેલા પરિવારોનું મિલન, ત્રણેય એક જ પ્રસંગમાં ભળી જાય છે.