બોહાગ બિહુ

બોહાગ બિહુને રોંગાલી બિહુ પણ કહે છે. આ તહેવાર આસામના નવા વર્ષને અને વસંતમાં શરૂ થતા ખેતીના નવા ચક્રને વધાવે છે. આસામના ત્રણ બિહુમાં આ પહેલો છે, અને સૌથી વધુ ધામધૂમવાળો પણ. તેનાં મૂળ ગામડાંના જીવનમાં છે. ગોરુ બિહુના દિવસે ઢોરને નવડાવીને તેમની સંભાળ લેવાય છે. ઘર અને આંગણાં સાફ થાય છે, નવાં કપડાં પહેરાય છે, વડીલોને વંદન કરીને આશીર્વાદ લેવાય છે, અને લોકો બિહુનાં ગીતો ગાવા અને જોશભેર નાચવા ભેગા થાય છે. આ એ ઋતુ છે જ્યારે ખેડૂતો ખેતર તૈયાર કરે છે અને વાવણી શરૂ કરે છે. એટલે પ્રાર્થના અને ઉજવણીમાં ધરતીની ફળદ્રુપતા, વરસાદ અને સારા પાકની આશા રહેલી છે. ચોખા, તલ, નાળિયેર અને ગોળમાંથી બનતી પીઠા અને લારુ જેવી વાનગીઓ ઘેરઘેર વહેંચાય છે. બોહાગ બિહુ કોઈ એક ધર્મના લોકો પૂરતો સીમિત નથી. સમય જતાં તે આખા આસામનો સાંસ્કૃતિક તહેવાર બની ગયો છે, જેમાં આસામના લોકો યુવાની અને પ્રેમ, સંગીત, મહેમાનગતિ, ધરતી અને નવા વર્ષના આગમનને ઊજવે છે.

બોહાગ બિહુનું મહત્ત્વ ભક્તિમાં, પરિવારની પરંપરામાં અને આ દિવસ સાથે જોડાયેલા આધ્યાત્મિક કે ઋતુ સંબંધી અર્થમાં રહેલું છે.

પહેલાં ગોરુ બિહુ આવે છે. ઢોરને નદીમાં નવડાવીને હળદર ચોળવામાં આવે છે, અને રીંગણ તથા દૂધી ખવડાવાય છે. પછી માનુહ બિહુ આવે છે. આ દિવસે યુવાનો વડીલોને પગે લાગે છે, અને વડીલો તેમને ગામોસા આપે છે. ગામોસા એટલે વણેલું કપડું, જે આસામમાં આદર બતાવવાની પોતીકી રીત છે. હુસોરી ગાનારાઓની ટોળીઓ ઘેરઘેર ફરે છે, અને બિહુ નૃત્ય દિવસો સુધી ચાલે છે.

આસામમાં ત્રણ બિહુ ઊજવાય છે, પણ નવું વર્ષ માત્ર આ બિહુથી બેસે છે. જાન્યુઆરીનો માઘ બિહુ લણણીની મિજબાની છે. શરદ ઋતુનો કાતિ બિહુ તંગીના દિવસોનો શાંત તહેવાર છે, જેમાં ડાંગરના ખેતરમાં દીવો મુકાય છે. સૂર્યના આ જ રાશિપ્રવેશે પંજાબમાં વૈશાખી, બંગાળમાં પોહેલા બોઈશાખ અને તમિલનાડુમાં પુથાંડુ ઊજવાય છે.