દિવાસો

દિવાસો ગુજરાતનો પોતીકો દિવસ છે. તે અષાઢ વદ અમાસે આવે છે, અને ગુજરાતી પંચાંગમાં તેના બીજા દિવસથી શ્રાવણ બેસે છે. પરિણીત સ્ત્રીઓ ઘરમાં જે એવરત-જીવરતનું વ્રત કરે છે, તેની સાથે આ દિવસ ગાઢ રીતે જોડાયેલો છે. પરિવારના કુશળમંગળ માટે આ દિવસે મા પાર્વતીની પૂજા પણ થાય છે. નામ વિશે એક માન્યતા એવી છે કે દિવાસો એટલે 'દીપ વાસો', એટલે કે જ્યાં દીવો સતત વસે છે. કેટલાંક ઘરોમાં ઊગેલા જવારા પાસે ઘીનો દીવો લાંબો સમય બળતો રખાય છે. જવારા ફળદ્રુપતા, નવા જીવન અને જીવન આપતા ચોમાસાનું પ્રતીક છે. સ્ત્રીઓ ઘરના સૌના આરોગ્ય અને સુખસમૃદ્ધિ માટે પ્રાર્થના કરે છે, અને સગાંવહાલાં તથા પડોશીઓ સાથે મીઠાઈ કે સાદો પ્રસાદ વહેંચે છે. આમ દિવાસો અષાઢ અને પવિત્ર શ્રાવણ માસ વચ્ચેનો ઉંબરો છે. તેની પાછળ આખા ભારતમાં કહેવાતી કોઈ એક પુરાણકથા નથી. તેમાં ચોમાસાનો, ઘરની ભક્તિનો, સ્ત્રીઓનાં વ્રતનો અને પછી એક પછી એક આવતા શ્રાવણના તહેવારોની તૈયારીનો ગુજરાતી લય સચવાયો છે.

દિવાસાનું મહત્ત્વ ભક્તિમાં, પરિવારની પરંપરામાં અને આ દિવસ સાથે જોડાયેલા ધાર્મિક કે ઋતુના અર્થમાં રહેલું છે.

ઘઉંનો લોટ, ઘી અને ગોળ ભેળવીને કુલેર બનાવાય છે અને પિતૃઓને ધરાવાય છે. દિવસ શાંતિથી પસાર થાય છે. ઘણાં ઘરોમાં આ દિવસ પછી શ્રાવણના ઉપવાસના દિવસો પૂરા થાય ત્યાં સુધી કશું તળાતું નથી.