ગુડી પડવો 2017

ચૈત્ર સુદ એકમે ગુડી ઊભી કરીને ઉજવાતું મરાઠી નવું વર્ષ.

ચૈત્ર સુદ એકમે મહારાષ્ટ્રમાં ગુડી પડવો ઉજવાય છે. આ દિવસથી મરાઠી પંચાંગનું નવું વર્ષ શરૂ થાય છે. વસંત ઋતુના આગમન સાથે લોકો ઘર સાફ કરે છે, રંગોળી પૂરે છે અને ઘરની બહાર કે બારી પાસે ગુડી ઊભી કરે છે. ગુડી એટલે લાંબા દંડા પર રંગીન વસ્ત્ર બાંધી, પાન, ફૂલ, ખાંડની માળા અને ઊંધો ધાતુનો કળશ ગોઠવીને તૈયાર કરેલું શુભ ચિહ્ન. તેને ઊંચે સ્થાપવાનું વિજય અને નવી શરૂઆતનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. આ દિવસ સાથે જુદી જુદી ધાર્મિક માન્યતાઓ જોડાયેલી છે.

કેટલીક પરંપરાઓ તેને બ્રહ્માજીએ સૃષ્ટિનું સર્જન કર્યું તે પ્રસંગ સાથે જોડે છે, તો કેટલીક શ્રીરામના વિજયી અયોધ્યા આગમનની સ્મૃતિ માને છે. આ પરંપરાગત માન્યતાઓ છે; દરેક પ્રદેશમાં એકસરખી કથા કહેવાતી નથી. ઘણા પરિવારો લીમડાં અને મીઠી સામગ્રીનું મિશ્રણ ચાખે છે. જીવનમાં સુખ અને મુશ્કેલી બંને આવે છે અને બંનેને સમજદારીથી સ્વીકારવા જોઈએ એવો ભાવ તેમાં છે. લોકો પૂજા કરે છે, ઉત્સવનું ભોજન બનાવે છે અને એકબીજાને શુભેચ્છા આપે છે.

તેલુગુ અને કન્નડ સમાજમાં આ જ નવા વર્ષની ઋતુ ઉગાદી તરીકે ઉજવાય છે, પણ ગુડી પડવો પોતાની આગવી મરાઠી ઓળખ ધરાવે છે. ગુજરાતનું બેસતું વર્ષ દિવાળી પછી કારતકમાં શરૂ થાય છે; તેને ગુડી પડવો કહી શકાય નહીં.

ગુડી પડવો ચૈત્ર સુદ એકમથી શરૂ થતું મરાઠી નવું વર્ષ છે. ઘેર ગુડી ઊભી કરવી વિજય, શુભતા અને નવી શરૂઆતનું પ્રતીક છે. આ તહેવાર ગુજરાતના દિવાળી પછી આવતા બેસતા વર્ષથી અલગ છે.

પરિવારો ઘર સાફ કરે છે, રંગોળી બનાવે છે અને વસ્ત્ર, પાન, ફૂલ, સાકરનાં ઘરેણાં તથા ધાતુના પાત્રથી સજાવેલી ગુડી ઊભી કરે છે. સ્થાનિક પરંપરા પ્રમાણે પૂજા, ભોજન અને શોભાયાત્રાઓ થાય છે. કેટલાક ઘરોમાં લીમડા સાથે મીઠાં ઘટકોનું મિશ્રણ ખવાય છે.

મહારાષ્ટ્ર અને મરાઠી સમાજમાં ચૈત્ર સુદ એકમે ગુડી પાડવો ઉજવાય છે. તેલુગુ-કન્નડ ઉગાદી એ જ ઋતુમાં જુદી રીતથી થાય છે; ગુજરાતી બેસ્તુ વરસ દિવાળી પછી આવે છે.