ગુજરાત સ્થાપના દિન

1 મે 1960ના રોજ મુંબઈ પુનર્ગઠન કાયદા, 1960 હેઠળ દ્વિભાષી મુંબઈ રાજ્યના ભાગલા પડ્યા અને ગુજરાત રાજ્ય બન્યું. ગુજરાત સ્થાપના દિન એ દિવસની યાદ છે. આઝાદી પછીના મુંબઈ રાજ્યમાં ગુજરાતી બોલતા અને મરાઠી બોલતા મોટા પ્રદેશો સાથે હતા. બંને ભાષાનાં આંદોલનો સામસામે ઊભાં હતાં, અને દરેક એવું અલગ રાજ્ય માગતું હતું જેમાં વહીવટ અને જાહેર જીવન પોતાની ભાષામાં ચાલે. ગુજરાતી ભાષી રાજ્ય માટે મહાગુજરાત આંદોલન ચાલ્યું, અને મહારાષ્ટ્ર માટે સંયુક્ત મહારાષ્ટ્ર આંદોલન. પુનર્ગઠનથી એક જ દિવસે ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્ર બંને રાજ્યો બન્યાં. શરૂઆતમાં અમદાવાદ ગુજરાતની રાજધાની હતું, અને પછી ખાસ આયોજન કરીને ગાંધીનગર રાજધાની તરીકે વિકસાવાયું. આમ આ દિવસનાં મૂળ ભારતની ભાષાવાર રાજ્યરચનાના ઇતિહાસમાં છે. પણ આજની ઉજવણી રાજકારણથી ઘણી આગળ જાય છે. તેમાં ગુજરાતી સાહિત્ય, લોકપરંપરા, ગરબા, હસ્તકલા, ઉદ્યોગસાહસ, જાહેર સેવા અને કચ્છથી દક્ષિણ ગુજરાત સુધીની જુદી જુદી પ્રાદેશિક સંસ્કૃતિઓ રજૂ થાય છે. આ દિવસ ભાષા અને ઓળખને રાજ્યના ઘડતરના સતત ચાલતા કામ સાથે જોડે છે.

ગુજરાત સ્થાપના દિન ભારતની કોઈ મહત્ત્વની વ્યક્તિ, સંસ્થા, ઘટના કે જાહેર મૂલ્યને યાદ કરવાનો દિવસ છે.