આંતરરાષ્ટ્રીય દિવ્યાંગ દિન 2023

3 ડિસેમ્બરે મનાતો સંયુક્ત રાષ્ટ્ર દિવસ દિવ્યાંગ વ્યક્તિઓના અધિકાર, નેતૃત્વ અને સંપૂર્ણ ભાગીદારીને પ્રોત્સાહન આપે છે. સુલભ પર્યાવરણ અને ભેદભાવ તથા સંસ્થાગત અવરોધો દૂર કરવાનો સંદેશ આપે છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય દિવ્યાંગ દિન દર વર્ષે 3 ડિસેમ્બરે પળાય છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્રની મહાસભાએ 1992માં આ દિવસ જાહેર કર્યો. તે પહેલાં આ દિશામાં આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે કામ થઈ ચૂક્યું હતું, જેમાં 1981નું આંતરરાષ્ટ્રીય દિવ્યાંગ વર્ષ અને ત્યાર પછીનો સંયુક્ત રાષ્ટ્રનો દાયકો મુખ્ય હતાં. આ દિવસનો હેતુ એ છે કે રાજકીય, સામાજિક, આર્થિક અને સાંસ્કૃતિક જીવનમાં દિવ્યાંગ વ્યક્તિઓની ભાગીદારી વધે, સુવિધાઓ તેમને માટે સુલભ બને, અને તેમના અધિકારો અને સુખાકારી આગળ વધે. 2006માં દિવ્યાંગ વ્યક્તિઓના અધિકારો અંગેનો આંતરરાષ્ટ્રીય કરાર સ્વીકારાયો, અને તેનાથી અધિકારોના આધારે વિચારવાની દૃષ્ટિ વધુ મજબૂત બની. આ દૃષ્ટિમાં દિવ્યાંગતાને ફક્ત વ્યક્તિની તબીબી સ્થિતિ તરીકે જોવાતી નથી. વાતાવરણ, સેવાઓ, લોકોનું વલણ અને સંસ્થાઓ જે અડચણો ઊભી કરે છે, તેના સંદર્ભમાં પણ તેને સમજવામાં આવે છે. એટલે આ દિવસે સૌ વાપરી શકે એવી રચના, સમાવેશી શિક્ષણ અને રોજગાર, સ્વતંત્ર જીવન, પ્રતિનિધિત્વ અને નિર્ણયોમાં સમાન ભાગીદારી પર ભાર મુકાય છે. દિવ્યાંગ લોકો ફક્ત મદદ લેનારા નથી, પણ આગેવાન છે અને સમાજમાં ફાળો આપે છે, એ વાતની પણ આ દિવસે નોંધ લેવાય છે.

‘અમારા વિશેનો નિર્ણય અમારી ભાગીદારી વિના નહીં’ એ દિવ્યાંગ અધિકાર ચળવળનો મહત્વનો વિચાર છે: સુલભતાના નિર્ણયો દિવ્યાંગ લોકો સાથે મળીને લેવાં જોઈએ, માત્ર તેમના વતી નહીં. રેમ્પ વિનાની સીડીઓ, કૅપ્શન કે સાંકેતિક ભાષા વગરની માહિતી, અપ્રાપ્ય વેબસાઇટ અને ક્ષમતા અંગેના પૂર્વગ્રહ અવરોધ બની શકે છે. આ દિવસ માત્ર એક દિવસના દાનકાર્ય કરતાં કાયમી સુધારા માટે પ્રેરે છે.

દિવ્યાંગ અધિકાર, યોગ્ય સુવિધા, સ્વતંત્ર નિર્ણય અને સુલભતાને પ્રોત્સાહન; ચર્ચામાં દિવ્યાંગ લોકોનું નેતૃત્વ અગત્યનું.

સુલભતાની તપાસ, દિવ્યાંગ આગેવાનીવાળા સંવાદ, સમાવેશી સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમ અને પરિવહન-સંચારમાં વાસ્તવિક સુધારા.

1992માં જાહેર થયેલો 3 ડિસેમ્બરનો વૈશ્વિક સંયુક્ત રાષ્ટ્ર દિવસ; સ્થાનિક કાર્યક્રમો જુદી દિવ્યાંગતા અને સુલભતાની જરૂરિયાતો ધ્યાનમાં લે.