આંતરરાષ્ટ્રીય સાક્ષરતા દિન 2026

યુનેસ્કોનો 8 સપ્ટેમ્બરનો આંતરરાષ્ટ્રીય સાક્ષરતા દિવસ વાંચન, લેખન અને જીવનભરના શિક્ષણને અધિકાર તથા તકનો આધાર માને છે. ભાષા અને ડિજિટલ અવરોધો સહિત શિક્ષણની અસમાનતા દર્શાવે છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય સાક્ષરતા દિન દર વર્ષે 8 સપ્ટેમ્બરે મનાવાય છે. યુનેસ્કોએ 1966માં આ દિવસ જાહેર કર્યો, અને 1967થી તેની ઉજવણી શરૂ થઈ. એ સમયે સરકારો અને શિક્ષણવિદો મોટા પાયે ફેલાયેલી પ્રૌઢ નિરક્ષરતા અને પાયાના શિક્ષણ સુધી પહોંચના પ્રશ્ન પર ફરી ધ્યાન આપી રહ્યા હતા. આ દિવસ સાક્ષરતાને ફક્ત લખેલા અક્ષરો ઉકેલવાની આવડત નથી માનતો. માણસ શિક્ષણ, કામ, સરકારી સેવાઓ, સંસ્કૃતિ અને નાગરિક જીવનમાં કેટલો ભાગ લઈ શકે, તેનો આધાર વાંચન, લેખન અને હવે વધુને વધુ ડિજિટલ અને માહિતી સમજવાની આવડત પર રહે છે. વર્ષો જતાં આ દિવસે એ વાત પર પણ ભાર મુકાયો છે કે સાક્ષરતા લોકો સમજે એ ભાષામાં હોવી જોઈએ, માણસ આખી જિંદગી શીખતો રહે, અને ગરીબી, સ્ત્રી-પુરુષ વચ્ચેના ભેદભાવ, દિવ્યાંગતા, સંઘર્ષ કે વિસ્થાપનને કારણે શિક્ષણથી વંચિત રહેલા લોકો સુધી પહોંચવું જરૂરી છે. શાળાઓ, પુસ્તકાલયો, સરકારો અને સામાજિક સંસ્થાઓ વાંચનની પ્રવૃત્તિઓ, શિક્ષણ અભિયાનો અને એવા કાર્યક્રમોથી આ દિવસ મનાવે છે, જે ઓછું ભણવા મળ્યું હોય એવાં બાળકો અને મોટેરાંને મદદ કરે.

સાક્ષરતાને માનવ અધિકાર તથા શિક્ષણ, જાણકારીપૂર્ણ નિર્ણય, રોજગાર અને લોકશાહી ભાગીદારીનો આધાર માને છે.

વાંચન અભિયાન, પુસ્તકાલય સુલભતા, પુખ્ત શિક્ષણ, બહુભાષી વાર્તા અને ડિજિટલ સાક્ષરતા વર્ગો.

યુનેસ્કોએ 1966માં દિવસ જાહેર કર્યો અને 1967થી 8 સપ્ટેમ્બરે વૈશ્વિક ઉજવણી શરૂ થઈ; વિષય દર વર્ષે બદલાય છે.