કામિકા એકાદશી

કામિકા એકાદશી કોઈ એક પ્રસંગની કથા કરતાં તેના માહાત્મ્ય માટે વધુ જાણીતી છે. પરંપરાગત કથામાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનને નારદજી અને વડીલ ઋષિઓ સાથે જોડાયેલો ઉપદેશ સંભળાવે છે. એમાં કહ્યું છે કે આ એકાદશીએ ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા, અને ખાસ કરીને તુલસીપત્ર અને દીવાથી થતી પૂજા, ભક્તિનું બહુ મોટું સાધન છે. કથા વારે વારે કહે છે કે મોંઘી સામગ્રી કરતાં મનની સચ્ચાઈ મોટી છે, અને શ્રદ્ધાથી ધરાવેલું એક સાદું તુલસીપત્ર પણ ભગવાન વિષ્ણુને પ્રિય છે. દીવો પ્રગટાવવો, જાગરણ કરવું, ભગવાનનું સ્મરણ કરવું અને કોઈને નુકસાન થાય એવું વર્તન ટાળવું, આ બધું મનને શુદ્ધિ તરફ વાળવાનો માર્ગ ગણાવ્યું છે. કથાની પરંપરા આ વ્રતને મોટાં પાપના ભારમાંથી છુટકારા સાથે અને પિતૃઓ પ્રત્યેના આદર સાથે પણ જોડે છે. એટલે ભક્તો કામિકા એકાદશીએ અનાજ ખાધા વગર ઉપવાસ કરે છે, વિષ્ણુપૂજા, તુલસીની સેવા, જપ, શાસ્ત્રપાઠ અને દાન કરે છે, અને બારસે પારણાં કરીને વ્રત પૂરું કરે છે.

ભગવાન વિષ્ણુ પોઢ્યા પછીની આ પહેલી એકાદશી છે, જે અષાઢ વદમાં આવે છે. આ દિવસે તુલસીપત્ર ધરાવાય છે. માન્યતા છે કે જે તીર્થયાત્રાએ ન જઈ શકે, તેને આ ઉપવાસથી તીર્થયાત્રા જેટલું પુણ્ય મળે છે.

ચાતુર્માસની આ પહેલી એકાદશી અષાઢ વદમાં આવે છે. આ દિવસે તુલસીપત્ર ધરાવાય છે, બાકી ઉપવાસ બીજી એકાદશીઓ જેવો જ હોય છે.