કૂર્મ જયંતી

કૂર્મ જયંતીએ ભગવાન વિષ્ણુના કાચબા રૂપના કૂર્મ અવતારની પૂજા થાય છે, અને આ અવતારની કથા સમુદ્રમંથન સાથે જ જોડાયેલી છે. દેવો અને અસુરોએ અમૃત મેળવવા સાગર મથવાનું નક્કી કર્યું. મંદરાચળ પર્વતને રવૈયો બનાવાયો અને વાસુકિ નાગને નેતરું. વિશાળ પર્વત સાગરમાં ડૂબવા લાગ્યો, ત્યારે ભગવાન વિષ્ણુએ મહાકાય કાચબાનું રૂપ લીધું અને પર્વતને પોતાની પીઠ પર ઝીલી લીધો. આમ આખા મંથનને મજબૂત આધાર મળ્યો. મંથનમાંથી અમૃત નીકળ્યું તે પહેલાં મા લક્ષ્મી સહિત અનેક રત્નો અને દિવ્ય જીવો પ્રગટ થયાં. કૂર્મ ભગવાનનું કામ શાંત છે, પણ તેના વગર કશું શક્ય નહોતું. આ અવતાર બળથી જીતતો નથી, પણ ભારે બોજ ઉપાડી રાખે છે, જેથી સૌનું મુશ્કેલ કામ ચાલુ રહી શકે. એટલે આ જયંતી ધીરજ, સ્થિરતા, બીજાને આધાર આપવાની ભાવના અને દેખાતી સફળતાની પાછળ રહેલા સતત પ્રયત્નની યાદ અપાવે છે.

કૂર્મ જયંતીનું મહત્ત્વ ભક્તિમાં, પરિવારની પરંપરામાં અને આ દિવસ સાથે જોડાયેલા આધ્યાત્મિક કે ઋતુ સંબંધી અર્થમાં રહેલું છે.