લાભ ચોથ 2017

લાભ ચોથ હિંદુ પંચાંગ પ્રમાણે ઉજવાતો તહેવાર છે, અને તેની તારીખ તથા રીતરિવાજ પ્રદેશ અને સ્થાનિક પંચાંગ પ્રમાણે જુદાં હોઈ શકે છે.

લાભ ચતુર્થી દિવાળી અને બેસતા વર્ષ પછી કારતક સુદ ચોથે આવતી ગુજરાતી શુભ શરૂઆતની પરંપરા છે. ઘણા વેપારીઓ અને પરિવારો આ દિવસોની આસપાસ દુકાન-ધંધો ફરી શરૂ કરે છે, પ્રથમ વ્યવહાર કરે છે અથવા નવા વર્ષની સફળતા માટે પ્રાર્થના કરે છે. ‘લાભ’નો અર્થ ફાયદો છે, પરંતુ તેનો ભાવ માત્ર નફો નહીં; સાચો નિર્ણય, મહેનત અને ઈમાનદારીથી મળતી સમૃદ્ધિ પણ છે. ચોપડા પૂજનમાં પૂજાયેલા હિસાબનાં પુસ્તકોનું સ્મરણ કરીને ગણેશજી અને લક્ષ્મીજીની આરાધના થાય છે.

લાભ ચતુર્થીની શરૂઆત અંગે બધાને માન્ય એક જ પૌરાણિક સાહસકથા નથી. વિઘ્નહર્તા ગણેશજીની ભક્તિ અને ગુજરાતી નવા વર્ષની વેપારી પરંપરા તેનો મુખ્ય આધાર છે. કેટલાક સમાજમાં લાભ પાંચમ વધુ પ્રચલિત છે, પરંતુ ચોથ અને પાંચમ જુદી તિથિ છે. બંનેને પંચાંગમાં તપાસ્યા વિના એક જ દિવસ ગણવો નહીં.

દીવો, ફૂલ, નૈવેદ્ય અને ગણેશ-લક્ષ્મીપૂજા સાથે નવા વ્યવહારનો આરંભ થાય છે. ક્યારેક દુકાન ખોલવાનો ચોક્કસ શુભ સમય અલગ મુહૂર્તથી નક્કી થાય છે, માત્ર સૂર્યોદયની ચોથથી નહીં. આ તહેવાર જવાબદારીપૂર્વકના વ્યવસાય અને સદાચરણથી સમૃદ્ધિ મેળવવાનો સંદેશ આપે છે.

લાભ ચોથનું મહત્ત્વ ભક્તિમાં, પરિવારની પરંપરામાં અને આ દિવસ સાથે જોડાયેલા આધ્યાત્મિક કે ઋતુ સંબંધી અર્થમાં રહેલું છે.

મીઠું ખરીદાય છે, કે ઘરેઘરે એકબીજાને અપાય છે. દુકાનો થોડી વાર મુહૂર્ત પૂરતી ખૂલે છે અને પછી પાછી બંધ થાય છે.

દિવાળી પછી ધંધાની શુભ શરૂઆતની ગુજરાતી પરંપરા; લાભ ચોથ અને લાભ પાંચમ જુદી તિથિ છે.