માધવપુરનો મેળો 2073

માધવપુર ઘેડમાં પાંચ દિવસ શ્રીકૃષ્ણ અને રુક્મિણીજીનાં લગ્ન ઊજવાય છે, એ જ દરિયાકાંઠે જ્યાં રુક્મિણીજીને લાવવામાં આવ્યાં હતાં.

માધવપુરનો મેળો પોરબંદર પાસે શ્રીકૃષ્ણ અને રુક્મિણીજીના લગ્નની યાદમાં ઉજવાય છે. ભાગવતની કથામાં રુક્મિણીજી શ્રીકૃષ્ણને પતિરૂપે પસંદ કરે છે, પરંતુ ભાઈ રુક્મિ શિશુપાલ સાથે લગ્ન કરાવવા ઇચ્છે છે. રુક્મિણીજી ગુપ્ત પત્ર મોકલી લગ્ન પહેલાં તેમને લઈ જવા વિનંતી કરે છે. શ્રીકૃષ્ણ આવી તેમને લઈ જાય છે અને પીછો કરનારા વિરોધીઓનો સામનો કરે છે. મૂળ ધાર્મિક ગ્રંથ માધવપુર જ ચોક્કસ ઐતિહાસિક લગ્નસ્થળ હતું એવો પુરાવો નથી.

સ્થાનિક પરંપરામાં માધવપુર ખાતે મંડપ રોપણ, જાન, લગ્ન અને વિદાયની ઉજવણી થાય છે. ગુજરાત પ્રવાસન વિભાગના કાર્યક્રમ મુજબ મેળો સામાન્ય રીતે ચૈત્ર સુદ નોમથી તેરસ સુધી પાંચ દિવસ ચાલે છે. ઉત્તરપૂર્વ ભારતના મિશ્મી સહિત કેટલાક સમાજો સાથે રુક્મિણીજીના પરિવારનું લોકપરંપરાગત જોડાણ બતાવવામાં આવે છે; તેને સાબિત વંશાવળી ગણવી નહીં.

મેળામાં ગુજરાત અને ઉત્તરપૂર્વ ભારતનું સંગીત, નૃત્ય, હસ્તકલા અને ભોજન રજૂ થાય છે. ડેટાબેઝની નોમ માત્ર શરૂઆત બતાવે છે, સંપૂર્ણ પાંચ દિવસ નહીં. દર વર્ષની મંદિરની લગ્નવિધિ અને કાર્યક્રમની તારીખો અલગ જોવી જોઈએ.

ભાગ્યે જ કોઈ હિંદુ તહેવારમાં આખું ગામ જાનૈયા બનીને ઘણા દિવસ સુધી લગ્ન ફરી ઊજવે છે. આ મેળામાં એવું થાય છે, અને અહીં ભગવાન રાજા તરીકે નહીં, વરરાજા તરીકે પૂજાય છે.

પહેલા દિવસે માંડવો રોપાય છે અને ચોથા દિવસે ફેરા થાય છે. વરઘોડો દરિયાકાંઠે જઈને પૂરો થાય છે.

પોરબંદર પાસે માધવપુરમાં ગુજરાત અને ઉત્તરપૂર્વની સાંસ્કૃતિક ભાગીદારી; મેળો નોમથી તેરસ સુધી ચાલે છે.