માઘી પૂનમ 2023

માઘી પૂનમ હિંદુ પંચાંગ પ્રમાણે ઉજવાતી પૂનમ છે, અને તેની તિથિ તથા રીતરિવાજ પ્રદેશ અને સ્થાનિક પંચાંગ પ્રમાણે જુદાં હોઈ શકે છે.

મહા સુદ પૂનમ શિયાળાના પવિત્ર સ્નાન અને દાનના સમયનો મહત્વનો દિવસ છે. પ્રયાગરાજના ત્રિવેણી સંગમ ખાતે માઘમાં કલ્પવાસ કરનારા યાત્રાળુઓ નદી પાસે સાદું જીવન, સ્નાન, પૂજા અને દાન કરે છે. પૂનમનું મહત્ત્વ શુદ્ધિ, ઉદારતા અને સંયમની અનેક ધાર્મિક પરંપરાઓમાંથી આવે છે; કોઈ એક સર્વમાન્ય ઉત્પત્તિકથા નથી.

ભક્તો સુરક્ષિત સ્થળે સ્નાન, વિષ્ણુપૂજન, સત્યનારાયણ કથા, દીપદાન અને દાન કરે છે. ઘણા કલ્પવાસીઓ માટે આ દિવસ સમાપનનો મહત્વનો તબક્કો છે, પરંતુ વ્રત અને ઘરે પરત જવાનો સમય અલગ હોઈ શકે છે. વાર્ષિક માઘ મેળા અને કુંભના વર્ષોમાં આ મુખ્ય સ્નાનદિવસ છે.

ડેટાબેઝની સૂર્યોદયની પૂનમ સામાન્ય દિવસ દર્શાવે છે, આખો કલ્પવાસ કે ખાસ સ્નાનમુહૂર્ત નહીં. યાત્રામાં પાણીનો પ્રવાહ, ભીડ અને ઠંડીનું ધ્યાન રાખવું. ધાર્મિક સ્નાન આરોગ્યની સારવાર કે સ્વચ્છતાનો વિકલ્પ નથી.

માઘી પૂનમનું મહત્ત્વ ભક્તિમાં, પરિવારની પરંપરામાં અને આ દિવસ સાથે જોડાયેલા આધ્યાત્મિક કે ઋતુ સંબંધી અર્થમાં રહેલું છે.

સૂર્યોદય પહેલાં નદી કે તળાવે સ્નાન થાય છે. ઠંડીના આ દિવસોમાં કોઈને જેની જરૂર હોય તે દાનમાં અપાય છે, જેમ કે ધાબળો, તલ કે ગરમ ભોજન. પ્રયાગમાં મહિનો રહેનારા કલ્પવાસીઓ આ દિવસે કલ્પવાસ પૂરો કરીને ઘરે જાય છે. ગુજરાતમાં ઘણાં ઘરોમાં આ દિવસે સત્યનારાયણની કથા થાય છે.

પ્રયાગરાજ તથા અન્ય તીર્થોમાં મહત્ત્વનો સ્નાનદિવસ; આખા કલ્પવાસથી અલગ છે.