માતારીકી

માતારીકી માઓરી લોકોનું નવું વર્ષ છે. ત્યાંના શિયાળાની વચ્ચે માતારીકી ઝૂમખું, એટલે કે કૃત્તિકા, પરોઢ પહેલાં પહેલી વાર ઊગતું દેખાય ત્યારે નવું વર્ષ શરૂ થાય છે. આ કોઈ નક્કી તારીખ નથી, તારાઓના ઉદયની વાત છે. ચોક્કસ કઈ સવાર, તે દર વર્ષે નક્કી કરીને જાહેર થાય છે, એટલે આ એપમાં તેનો કોઈ નિયમ નથી. ન્યૂઝીલેન્ડે 2022માં આ દિવસને જાહેર રજા બનાવ્યો.

ત્યાંના શિયાળાની વચ્ચે કૃત્તિકા પરોઢ પહેલાં ઊગે છે, અને માઓરી વર્ષ શરૂ થાય છે. ગયા વર્ષમાં ગુજરી ગયેલાં સ્વજનોનાં નામ તારાઓ સામે લઈને તેમને વિદાય અપાય છે. પાક માટે આભાર મનાય છે, અને આવતા વર્ષનું આયોજન થાય છે. યાદ, આભાર અને આગળનો વિચાર, એ ત્રણેય આ જ ક્રમમાં આવે છે.

ગયા વર્ષમાં ગુજરી ગયેલાંનાં નામ લઈને તેમને યાદ કરાય છે, આજે જે છે તેના માટે આભાર મનાય છે, અને આવતા વર્ષનું આયોજન થાય છે. આ ઉજવણીનું સ્વરૂપ જ આ ત્રણ વાતોથી બનેલું છે. પરોઢે જમીનમાં ખાડો કરીને બનાવેલા ચૂલામાં ભોજન રંધાય છે, અને તેની વરાળ તારાઓને ધરાવાય છે. પરિવારો ભેગા થાય છે અને અજવાળું થાય તે પહેલાં આકાશ નિહાળે છે.

આઓતેઆરોઆ ન્યૂઝીલેન્ડમાં 2022થી આ દિવસે જાહેર રજા છે, અને મૂળનિવાસીઓની કાળગણનાથી નક્કી થતી તે દુનિયાની પહેલી રજા છે. તારીખ દર વર્ષે તોહુંગા કોરેરો કહેવાતા માઓરી જાણકારોની સમિતિ નક્કી કરે છે. કેટલાક માઓરી કબીલા, ખાસ કરીને છેક ઉત્તરના, માતારીકીને બદલે પુઆંગાનો ઉદય ઊજવે છે, કારણ કે ત્યાંથી માતારીકી ઘણું નીચું દેખાય છે.