નવરોઝ

નવરોઝ વસંત સંપાતનું નવું વર્ષ છે. ઈરાન, અફઘાનિસ્તાન, મધ્ય એશિયા અને કુર્દ પ્રદેશોમાં તે લગભગ 3,000 વર્ષથી ઊજવાય છે, અને ભારતના પારસીઓ તેને જમશેદી નવરોઝ તરીકે ઊજવે છે. સૂર્ય વિષુવવૃત્ત ઓળંગે એ જ ક્ષણે નવું વર્ષ બેસે છે. આ ક્ષણ દર વર્ષે ઘડિયાળના જુદા સમયે આવે છે, અને ક્યારેક તારીખ પણ બદલાઈ જાય છે. એટલે 21 માર્ચની નક્કી તારીખ રાખીએ તો ઘણી વાર ખોટી પડે. આ કારણે એપમાં આ તહેવાર માટે તારીખનો કોઈ નિયમ રાખ્યો નથી.

નવરોઝ વસંત સંપાતની ચોક્કસ ક્ષણે શરૂ થતું નવું વર્ષ છે. તે લગભગ 3,000 વર્ષથી ઊજવાય છે, અને આજે તેની આસપાસ પળાતા કોઈ પણ ધર્મ કરતાં જૂનું છે. હફ્ત-સીનના ટેબલ પર એવી સાત વસ્તુઓ ગોઠવાય છે, જેમનાં ફારસી નામ 'સ'થી શરૂ થાય છે. દરેક વસ્તુ નવા વર્ષમાં જોઈતી કોઈ એક વાતની નિશાની છે. વર્ષ બદલાય એ ચોક્કસ ઘડીએ આખું કુટુંબ ટેબલ પાસે સાથે બેસે છે.

જેમનાં ફારસી નામ 'સ'થી શરૂ થાય છે એવી સાત વસ્તુઓ હફ્ત-સીનના ટેબલ પર ગોઠવાય છે, અને દરેક વસ્તુ વર્ષમાં જોઈતી કોઈ એક વાતની નિશાની હોય છે. તે પહેલાં ઘર સાફ કરાય છે અને એક વાસણમાં ઘઉં ફણગાવાય છે. વર્ષ બદલાય ત્યારે આખું કુટુંબ સાથે બેસે છે. એકબીજાને ઘેર મળવા જવાનો સિલસિલો 13 દિવસ ચાલે છે, અને તે ખુલ્લામાં બહાર જઈને પૂરો થાય છે.

ઈરાન, અફઘાનિસ્તાન, તાજિકિસ્તાન, અઝરબૈજાન, કુર્દ પ્રદેશો, મધ્ય એશિયા અને કોકેશસમાં નવરોઝ ધાર્મિક નહીં, પણ રાષ્ટ્રીય નવા વર્ષ તરીકે ઊજવાય છે. ભારતના પારસીઓ આ જ સંપાતને જમશેદી નવરોઝ તરીકે ઊજવે છે. વર્ષના છેલ્લા બુધવારની આગલી રાતે ચહારશંબે સૂરીમાં લોકો તાપણાં પરથી કૂદે છે, અને 13મા દિવસે સિઝદહ બેદરમાં સૌ ઘરની બહાર ખુલ્લામાં જાય છે.