પદ્મિની એકાદશી

પદ્મિની એકાદશી ફક્ત અધિક માસમાં જ આવે છે. આ દુર્લભ એકાદશીનું આટલું મહત્ત્વ કેમ છે, તે તેની કથા કહે છે. કથા એવી છે કે રાજા કૃતવીર્ય અને રાણી પદ્મિનીને એવા સંતાનની ઝંખના હતી, જે રાજવંશને આગળ વધારે. ઘણું તપ કર્યું, પણ ફળ ન મળ્યું. ત્યારે રાણી પદ્મિની પૂજ્ય અનસૂયાજી પાસે માર્ગદર્શન લેવા ગયાં. અનસૂયાજીએ તેમને અધિક માસની એકાદશીનું વ્રત સમજાવ્યું, જેમાં ઉપવાસ, ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા અને રાત્રિજાગરણ થાય છે. રાણીની ભક્તિથી પ્રસન્ન થઈ ભગવાન વિષ્ણુએ વરદાન માગવા કહ્યું, અને રાજા-રાણીએ અસાધારણ પુત્ર માગ્યો. તેમના પુત્ર તે કાર્તવીર્ય અર્જુન. કથાઓમાં તેઓ એવા પરાક્રમી રાજા તરીકે યાદ કરાય છે કે રાવણ પાછળથી આટલો બળવાન બન્યો તે પહેલાં તેમણે તેને પણ હરાવ્યો હતો. આ કથા કહે છે કે રાજવૈભવ કરતાં પદ્મિનીની ધીરજ અને સંયમભરી ભક્તિ મોટી છે, અને અધિક માસનું આ વ્રત એકાગ્ર મનથી ભક્તિ કરવાનો અવસર છે.

આ એકાદશી ફક્ત અધિક માસમાં, એટલે કે પંચાંગના વધારાના મહિનામાં આવે છે. તેથી તે લગભગ 3 વર્ષે એક વાર આવે છે, અને વચ્ચે આવતી જ નથી. અધિક માસની બે એકાદશીમાંથી આ સુદની છે.

આ વ્રત અધિક માસના સુદ પક્ષમાં આવે છે, એટલે લગભગ 3 વર્ષે એક વાર આવે છે અને તેનો કોઈ નક્કી મહિનો નથી. વર્ષની 24 એકાદશી કરનારા, આ એકાદશી આવે ત્યારે તેને 25મી એકાદશી તરીકે કરે છે.