પોષ પુત્રદા એકાદશી 2031

પોષ પુત્રદા એકાદશી હિંદુ પંચાંગ પ્રમાણે થતું એકાદશીનું વ્રત છે, જેની તિથિ અને રીતરિવાજ પ્રદેશ અને સ્થાનિક પંચાંગ પ્રમાણે જુદાં હોઈ શકે છે.

પોષ પુત્રદા એકાદશી પોષ સુદ અગિયારસે આવે છે. તેની વ્રતકથા ભદ્રાવતીના રાજા સુકેતુમાન અને રાણી શૈબ્યાની છે. સમૃદ્ધ રાજ્ય અને સુખસુવિધા હોવા છતાં તેમને સંતાન ન હોવાથી દુઃખ હતું અને પરિવારના ભવિષ્ય તથા પિતૃવિધિની ચિંતા રહેતી. રાજા વ્યથિત થઈ મહેલ છોડી વનમાં ભટકવા નીકળ્યા. ત્યાં સુંદર સરોવર પાસે ઋષિઓને જોઈ તેમણે પોતાના દુઃખનો ઉપાય પૂછ્યો.

ઋષિઓએ જણાવ્યું કે આ પુત્રદા એકાદશીનો દિવસ છે અને વિષ્ણુપૂજન સાથે નિયમિત વ્રત કરવાનું કહ્યું. રાજાએ વ્રત કર્યું, બારસે વિધિ પૂર્ણ કરી અને રાણી સાથે શ્રદ્ધાપૂર્વક પ્રાર્થના ચાલુ રાખી. ધાર્મિક કથા પ્રમાણે તેમને પુત્રનો આશીર્વાદ મળ્યો. આ વ્રતનું ફળ શ્રદ્ધાની માન્યતા છે; ઉપવાસથી વંધ્યત્વની તબીબી સારવાર થાય છે એવો વૈજ્ઞાનિક દાવો યોગ્ય નથી. સંતાન ન હોય એવા પરિવારોનું ગૌરવ પણ એટલું જ મહત્વનું છે.

ભક્તો પરિવારના કલ્યાણ માટે વિષ્ણુપૂજન, કથાશ્રવણ અને સ્વાસ્થ્ય પ્રમાણે ઉપવાસ કરે છે. આ પોષ પુત્રદા, શ્રાવણ સુદની બીજી પુત્રદા એકાદશીથી અલગ છે. અગિયારસ અને બારસનું યોગ્ય પારણું સ્માર્ત-વૈષ્ણવ પંચાંગથી જોવું જોઈએ.

આ વ્રત સંતાનપ્રાપ્તિ માટે થાય છે, અને માતાપિતા સંતાનના કલ્યાણ માટે પણ કરે છે. વર્ષમાં બે પુત્રદા એકાદશી આવે છે, અને તેમાંથી આ શિયાળાની, પોષ મહિનાની એકાદશી છે.

વિષ્ણુપૂજન, કથા, પરિવાર માટે પ્રાર્થના અને આરોગ્ય પ્રમાણે ઉપવાસ.

આ વ્રત પોષ સુદમાં આવે છે. શ્રાવણની પુત્રદા એકાદશીની જેમ આ શિયાળાની પુત્રદા એકાદશી છે, અને એ જ હેતુથી રખાય છે.

પોષ સુદ અગિયારસ; શ્રાવણની પુત્રદા એકાદશીથી અલગ છે.