પોષ પુત્રદા એકાદશી

પોષ પુત્રદા એકાદશીની કથા ભદ્રાવતીના રાજા સુકેતુમાન અને રાણી શૈબ્યાની છે. તેમની પાસે ધનદોલત હતી અને રાજ્ય પણ સ્થિર હતું, પણ સંતાન નહોતું. વંશ કોણ આગળ ચલાવશે અને પિતૃઓનાં શ્રાદ્ધતર્પણ કોણ કરશે, એ ચિંતા રાજાને કોરી ખાતી હતી. એક દિવસ રાજા ઘોડે ચડીને વનમાં નીકળી પડ્યા. ત્યાં એક સુંદર સરોવરના કિનારે કેટલાક ઋષિઓ રહેતા હતા. ઋષિઓએ કહ્યું કે આજે પુત્રદા એકાદશી છે, અને રાજાને ઉપવાસ કરીને સાચા મનથી ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા અને પ્રાર્થના કરવાની સલાહ આપી. સુકેતુમાને તેમની વાત માનીને વ્રત કર્યું, બારસે વિધિપૂર્વક પારણાં કર્યાં અને મહેલમાં પાછા ફર્યા. કથા કહે છે કે થોડા સમય પછી રાણીને ગર્ભ રહ્યો અને તેમણે એક સુયોગ્ય પુત્રને જન્મ આપ્યો. આ કથામાં જૂના સમાજમાં વંશને અપાતું મહત્ત્વ દેખાય છે. પણ તેનો મોટો ભક્તિભાવ એ છે કે લાંબી નિરાશામાં પણ આશા ન છોડવી, અને હતાશ થવાને બદલે નિયમથી પ્રાર્થના કરીને ભગવાનની કૃપા માગવી.

આ વ્રત સંતાનપ્રાપ્તિ માટે થાય છે, અને માતાપિતા સંતાનના કલ્યાણ માટે પણ કરે છે. વર્ષમાં બે પુત્રદા એકાદશી આવે છે, અને તેમાંથી આ શિયાળાની, પોષ મહિનાની એકાદશી છે.

આ વ્રત પોષ સુદમાં આવે છે. શ્રાવણની પુત્રદા એકાદશીની જેમ આ શિયાળાની પુત્રદા એકાદશી છે, અને એ જ હેતુથી રખાય છે.