પુષ્કરનો મેળો 2016

રેતાળ પુષ્કરમાં પચાસ હજાર ઊંટ ભેગા થાય છે અને મેળો કારતકી પૂનમે સ્નાન સાથે પૂરો થાય છે.

પુષ્કર મેળો રાજસ્થાનના અજમેર પાસે આવેલા રણપ્રદેશના પુષ્કર નગરમાં ભરાય છે. તેમાં પશુવેપાર અને કારતક પૂનમની હિન્દુ તીર્થયાત્રા બંનેનું મહત્વ છે. ઊંટ, ઘોડાં અને બીજા પશુઓના વેપારીઓ તથા પશુપાલકો મેળામાં આવે છે. સાથે રાજસ્થાની સંગીત, લોકનૃત્ય, વસ્ત્રો અને હસ્તકલાનું પ્રદર્શન થાય છે. મેળો ઘણા દિવસ ચાલે છે; પશુવેપાર અને યાત્રાળુઓની સૌથી વધુ ભીડ એક જ સમયે હોય એવું જરૂરી નથી.

પુષ્કરનું ધાર્મિક કેન્દ્ર પવિત્ર સરોવર અને બ્રહ્માજીનું મંદિર છે. એક ભક્તિકથા પ્રમાણે બ્રહ્માજીના હાથમાંથી કમળ પડતાં પુષ્કર સરોવર પ્રગટ થયું. બીજી વાર્તાઓ બ્રહ્માજીના યજ્ઞ સાથે આ સ્થળ જોડે છે. આ પવિત્ર ભૂમિની ધાર્મિક સમજણ છે, સરોવર કે મેળાની શરૂઆતનો પુરાતત્ત્વીય પુરાવો નહીં. કારતક પૂનમે ભક્તો ઘાટ પર પૂજા અને પરંપરા મુજબ સ્નાન કરે છે.

દર વર્ષની સ્થાનિક વ્યવસ્થા પ્રમાણે પશુહાટ, સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો અને પૂનમની તીર્થવિધિની તારીખો બદલાય છે. ડેટાબેઝની પૂનમ માત્ર મુખ્ય ધાર્મિક દિવસ દર્શાવે છે, આખો મેળો નહીં. પશુઓ સાથે કરુણાપૂર્વકનો વ્યવહાર તથા સરોવર અને ઘાટની સલામતીનું ધ્યાન રાખવું.

ફોટામાં દેખાય છે તે બજારનો ભાગ છે, પણ મેળાની તારીખ સ્નાનના ભાગને કારણે નક્કી થાય છે. બંને પરંપરાઓ જૂની છે, અને બંને સાથે હોય ત્યારે જ આ મેળાનો અર્થ પૂરો થાય છે.

પશુવેપાર, સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો, મંદિરદર્શન અને સુરક્ષિત પૂનમ સ્નાન.

રાજસ્થાનના અજમેર જિલ્લાના પુષ્કરમાં અનેક દિવસનો મેળો.