રાંધણ છઠ

શીતળા સાતમના આગલા દિવસે ગુજરાતી ઘરોમાં તૈયારીનો દિવસ એટલે રાંધણ છઠ. નામમાં જ રાંધવાની વાત છે. શીતળા સાતમે ઘરનો ચૂલો ઠંડો રાખવાની પરંપરા છે, એટલે છઠના દિવસે જ બીજા દિવસનું ભોજન બનાવી લેવાય છે. આ દિવસે રસોડામાં ખૂબ ધમધમાટ હોય છે. રોટલા, પૂરી, થેપલાં, મીઠાઈ, શાક અને લાંબો સમય સારી રહે એવી બીજી વાનગીઓ બને છે. રસોઈ પૂરી થાય એટલે ચૂલો સાફ કરાય છે, અને ઘણાં ઘરોમાં તેને વિધિપૂર્વક ઠારી દેવાય છે. એટલે રાંધણ છઠને શીતળા માતાની પૂજાથી અલગ કરીને સમજી ન શકાય. શીતળા માતા ઠંડક, રક્ષણ અને આરોગ્ય સાથે જોડાયેલાં છે. બીજા દિવસે પરિવાર ચૂલો પેટાવ્યા વગર આગલા દિવસે બનાવેલું ભોજન જમે છે. આમ રોજની રસોઈ તૈયારી અને સંયમની એક વિધિ બની જાય છે. સાથે રોજ રસોઈ કરનારને પણ એક દિવસ એવો મળે છે, જ્યારે તાજું કશું રાંધવાનું હોતું નથી.

રાંધણ છઠનું મહત્ત્વ ભક્તિ, પરિવારની પરંપરા અને આ દિવસ સાથે જોડાયેલા ધાર્મિક તથા ઋતુના અર્થમાં રહેલું છે.

થેપલાં, પૂરી, ભજિયાં, સુખડી અને વડાં મોટા પ્રમાણમાં બનાવીને રાખી મુકાય છે. છેલ્લી રસોઈ થઈ જાય પછી ચૂલો સાફ કરી, કંકુનો ચાંદલો કરીને તેની પૂજા થાય છે. શીતળા સાતમની બીજી સવાર સુધી ચૂલો ફરી પેટાવાતો નથી.