પ્રજાસત્તાક દિન 2018

26 જાન્યુઆરી 1950એ ભારતનું બંધારણ અમલમાં આવ્યું તેની રાષ્ટ્રીય ઉજવણી.

26 જાન્યુઆરી 1950એ ભારતનું બંધારણ અમલમાં આવ્યું અને દેશ પ્રજાસત્તાક બન્યો; આ પ્રસંગની યાદમાં પ્રજાસત્તાક દિન ઉજવાય છે. 15 ઓગસ્ટ 1947એ બ્રિટિશ શાસનનો અંત આવ્યો હતો, પરંતુ નવા દેશની શાસનવ્યવસ્થા માટે બંધારણ ઘડવાનું મહત્વનું કામ થયું. બંધારણ સભાની પ્રથમ બેઠક ડિસેમ્બર 1946માં મળી અને 26 નવેમ્બર 1949એ બંધારણ સ્વીકારાયું. મુસદ્દા સમિતિના અધ્યક્ષ ડૉ. બાબાસાહેબ આંબેડકરની ભૂમિકા વિશેષ હતી, જોકે બંધારણ આખી સભાના સહિયારા પ્રયત્નોનું પરિણામ હતું. ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદ પ્રથમ રાષ્ટ્રપતિ બન્યા.

26 જાન્યુઆરીની તારીખ પસંદ કરવાનું ખાસ કારણ હતું. 1930માં સ્વાતંત્ર્ય આંદોલને આ દિવસે પૂર્ણ સ્વરાજનો સંકલ્પ ઉજવ્યો હતો. તેથી આઝાદીના સ્વપ્નને બંધારણ આધારિત સ્વશાસન સાથે જોડતી તારીખ પસંદ થઈ. બંધારણે સંસદીય લોકશાહી, મૂળભૂત અધિકારો, ન્યાયવ્યવસ્થા અને કેન્દ્ર-રાજ્યના સંબંધોનું માળખું આપ્યું. ન્યાય, સ્વતંત્રતા, સમાનતા અને બંધુતાના આદર્શો તેનો મુખ્ય ભાવ છે; તેમને જીવનમાં ઉતારવાની જવાબદારી આજે પણ છે.

નવી દિલ્હીમાં રાષ્ટ્રીય પરેડ થાય છે. શાળાઓ અને સંસ્થાઓમાં ધ્વજવંદન, રાષ્ટ્રગાન અને શૈક્ષણિક કાર્યક્રમો યોજાય છે. સ્વતંત્રતા દિવસ બ્રિટિશ શાસનથી મુક્તિનો દિવસ છે, જ્યારે પ્રજાસત્તાક દિન બંધારણ અમલમાં આવ્યાનો દિવસ છે. નાગરિક અધિકારો સાથે સંવિધાનિક જવાબદારીને યાદ કરવી એ તેની ખાસ મહત્ત્વની વાત છે.

પ્રજાસત્તાક દિન ભારતના બંધારણ, લોકશાહી, સમાન નાગરિકતા અને સહિયારી જવાબદારીનું સ્મરણ કરાવે છે.

ધ્વજવંદન, રાષ્ટ્રગાન, પરેડ અને બંધારણ વિશેના શૈક્ષણિક કાર્યક્રમો થાય છે.

26 જાન્યુઆરીએ સમગ્ર ભારતમાં પ્રજાસત્તાક દિન ઊજવાય છે. નવી દિલ્હીમાં મુખ્ય રાષ્ટ્રીય પરેડ થાય છે, જ્યારે રાજ્યો, શાળાઓ અને સ્થાનિક સંસ્થાઓ ધ્વજવંદન, સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો અને બંધારણ અંગેની પ્રવૃત્તિઓ યોજે છે.