સફલા એકાદશી

સફલા એકાદશીની કથા રાજા મહિષ્માનના દીકરા લુંપકની છે, જે ખોટા રસ્તે ચડી ગયો હતો. ચોરી, હિંસા અને ઉદ્ધત વર્તનને કારણે તેને રાજ્યમાંથી કાઢી મુકાયો. તે જંગલમાં રહેવા લાગ્યો અને શિકાર તથા ચોરીથી પેટ ભરતો. શિયાળાની એક એકાદશીએ તે એટલો નબળો પડી ગયો કે શિકાર પણ ન કરી શક્યો. તેણે નીચે પડેલાં ફળ ભેગાં કર્યાં, પણ ખાઈ ન શક્યો. એટલે તેણે એ ફળ એક પવિત્ર ઝાડ નીચે મૂક્યાં અને મનમાંથી આપોઆપ હરિને પ્રાર્થના કરી. ઠંડી અને દુઃખને કારણે તે આખી રાત ઊંઘી ન શક્યો. આમ વગર વિચાર્યે તેનાથી ઉપવાસ, અર્પણ અને જાગરણ ત્રણેય થઈ ગયાં. કથા કહે છે કે આ અણધાર્યું વ્રત તેના જીવનનો વળાંક બન્યું. તેનાં જૂનાં પાપનો ભાર હળવો થયો, એક દિવ્ય ઘોડો પ્રગટ થયો, અને તે બદલાયેલા સ્વભાવ સાથે પિતા પાસે પાછો ફર્યો. સમય જતાં તેણે જવાબદારીથી રાજ ચલાવ્યું. ‘સફલા’ એટલે ફળ આપનારી કે સફળ બનાવનારી. આ નામ બતાવે છે કે ખૂબ ભટકી ગયેલું જીવન પણ બદલાઈ શકે છે, જો પસ્તાવો, સંયમ અને ભક્તિ સાચાં હોય.

સફલા એટલે ફળ આપનારી. કરેલું કામ ફળે એ માટે આ વ્રત રખાય છે. તે માગશર વદમાં, કડકડતા શિયાળામાં આવે છે.

આ એકાદશી માગશર વદમાં આવે છે, જ્યારે ગુજરાતી વર્ષના સૌથી ઠંડા દિવસો હોય છે. જે કામ શરૂ કર્યું હોય પણ પાર ન પડ્યું હોય, તે પાર પડે એ માટે આ વ્રત રખાય છે.