શારદા પૂજન 2018

શારદા પૂજન હિંદુ પંચાંગ પ્રમાણે ઊજવાતો તહેવાર છે, અને તેની તારીખ તથા રીતરિવાજ પ્રદેશ અને સ્થાનિક પંચાંગ પ્રમાણે જુદાં હોઈ શકે છે.

શારદા પૂજા ગુજરાતમાં દિવાળીએ સરસ્વતી માતાના શારદા સ્વરૂપની જ્ઞાન, વાણી અને વિવેક માટેની આરાધના છે. વેપારી પરિવારોમાં લક્ષ્મીજી અને ગણેશજી સાથે શારદા માતાની પૂજા થાય છે. પુસ્તકો, પેન, હિસાબના ચોપડા અને અભ્યાસ અથવા વ્યવસાયનાં સાધનોને સન્માનપૂર્વક દેવતાઓ સમક્ષ મૂકવામાં આવે છે. આથી સમજાય છે કે સંપત્તિનો ઉપયોગ જ્ઞાન, ન્યાય અને શિસ્તથી થવો જોઈએ.

શારદા સરસ્વતીજીનું નામ છે, પરંતુ ગુજરાતની દરેક દિવાળી વિધિ પાછળ એક જ સાબિત ઐતિહાસિક ઘટના નથી. શારદા પૂજા ચોપડા પૂજન સાથે જોડાયેલી છે, જેમાં નવા વેપારી વર્ષ પહેલાં હિસાબનાં પુસ્તકોનું પૂજન થાય છે. બંને પ્રથાઓ સંબંધિત છે, પણ એકમાં જ્ઞાનનો આદર અને બીજીમાં નવા વ્યવહારની શુભ શરૂઆતનો ભાર છે.

પરિવારો દીવા, ફૂલ, મીઠાઈ અને પ્રાર્થના કરે છે. દિવાળીની અમાસે સ્થાનિક સાંજના પૂજામુહૂર્તને અનુસરવું જરૂરી છે. ડેટાબેઝની સાંજ આધારિત અમાસની તારીખ સ્થાનિક પરંપરા સામે ચકાસવી જોઈએ. નવરાત્રીની સરસ્વતી પૂજા આથી અલગ છે.

શારદા પૂજનનું મહત્ત્વ ભક્તિમાં, પરિવારની પરંપરામાં અને આ દિવસ સાથે જોડાયેલા આધ્યાત્મિક કે ઋતુના અર્થમાં રહેલું છે.

કલમ અને નવા ચોપડા મૂર્તિ કે છબી સામે મુકાય છે, અને પૂજન પૂરું ન થાય ત્યાં સુધી એ કલમથી કશું લખાતું નથી.

ગુજરાતમાં દિવાળીની શારદા પૂજા ચોપડા પૂજન સાથે જોડાય છે; નવરાત્રીની સરસ્વતી પૂજાથી અલગ છે.