તુલસીદાસ જયંતી

તુલસીદાસ જયંતીએ ગોસ્વામી તુલસીદાસજીનું સ્મરણ થાય છે. આ સંત કવિએ રચેલા રામચરિતમાનસે શ્રીરામની કથા અને ભક્તિને ઉત્તર ભારતના લાખો ઘરો સુધી સહેલાઈથી સમજાય એવા રૂપમાં પહોંચાડી. તેમણે રામકથાને ફક્ત શાસ્ત્રીય સંસ્કૃતમાં બાંધી ન રાખી, અને મુખ્યત્વે અવધી ભાષામાં ફરીથી કહી. તેમાં ભક્તિ, સદાચાર, નમ્રતા અને ભગવાનનું નામ જ ભવસાગર પાર કરાવે છે એવી શ્રદ્ધા પર ખાસ ભાર છે. પરંપરા તેમના જીવનને વારાણસી, અયોધ્યા, ચિત્રકૂટ અને હનુમાનભક્તિ સાથે ઊંડે સુધી જોડે છે. ઘણી કથાઓમાં કહેવાય છે કે હનુમાનજીના માર્ગદર્શનથી તેમને પ્રભુ શ્રીરામનાં દર્શન થયાં. વિનયપત્રિકા અને પરંપરાથી તેમની રચના મનાતી હનુમાન ચાલીસા જેવી તેમની બીજી રચનાઓ લોકભક્તિનો મહત્ત્વનો ભાગ બની. તેમની જયંતીએ ભક્તો રામચરિતમાનસનો પાઠ કરે છે, શ્રીરામ અને હનુમાનજીની સ્તુતિ ગાય છે, સત્સંગ કરે છે, અને તત્ત્વજ્ઞાન તથા ભક્તિને રોજની બોલીમાં ઉતારનાર આ સાહિત્યને આદર આપે છે.

તુલસીદાસ જયંતીનું મહત્ત્વ ભક્તિમાં, પરિવારની પરંપરામાં અને આ દિવસ સાથે જોડાયેલા આધ્યાત્મિક કે ઋતુના અર્થમાં રહેલું છે.

રામચરિતમાનસનો પાઠ થાય છે, ક્યાંક નવ દિવસના પારાયણ રૂપે તો ક્યાંક આખા દિવસના અખંડ પાઠ રૂપે. તેમની રચના હનુમાન ચાલીસા તો જ્યાં આ જયંતી નથી ઊજવાતી ત્યાં પણ બધે વંચાય છે. સૌથી મોટાં આયોજન અયોધ્યા, વારાણસી અને ચિત્રકૂટમાં થાય છે.