વિવાહ પંચમી

વિવાહ પંચમી ભગવાન શ્રીરામ અને મા સીતાના વિવાહની યાદમાં ઉજવાય છે. રામાયણની કથા છે કે મિથિલામાં ભગવાન શિવનું એક મહાન ધનુષ્ય રાખેલું હતું. રાજા જનકે જાહેર કર્યું કે જે રાજકુમાર એ ધનુષ્ય ઉપાડી શકશે, તેની સાથે સીતાનાં લગ્ન થશે. ઋષિ વિશ્વામિત્ર અને લક્ષ્મણજી સાથે મિથિલા આવેલા શ્રીરામે ધનુષ્ય ઉપાડ્યું અને તોડી નાખ્યું. એમાં જ બંને પરિવારોને જોડતો વિધિનો લેખ દેખાયો. રાજા દશરથને તેડું મોકલાયું, અને શ્રીરામ-સીતાની સાથે તેમનાં ભાઈ-બહેનોનાં લગ્ન પણ થયાં. આમ અયોધ્યા અને મિથિલાનાં રાજકુળ એકબીજા સાથે જોડાયાં. માગશર સુદ પાંચમે મંદિરોમાં અને ભક્તસમાજમાં, ખાસ કરીને જનકપુર, મિથિલા અને શ્રીરામને સમર્પિત સ્થળોએ, શોભાયાત્રા, લગ્નગીતો અને લગ્નવિધિ સાથે એ વિવાહ ફરી ઉજવાય છે. આ તહેવાર ધર્મ, એકબીજા પ્રત્યેના માન અને પવિત્ર જવાબદારી પર ટકેલા દાંપત્યને વધાવે છે.

વિવાહ પંચમીનું મહત્ત્વ ભક્તિમાં, પરિવારની પરંપરામાં અને આ દિવસ સાથે જોડાયેલા આધ્યાત્મિક કે ઋતુ સંબંધી અર્થમાં રહેલું છે.

મિથિલાનાં કેટલાંક કુટુંબો આ તિથિએ દીકરીનાં લગ્ન નક્કી કરતાં નથી, કારણ કે તેઓ માને છે કે સીતાજીનું લગ્નજીવન દુઃખભર્યું રહ્યું હતું.