આયંબિલ ઓળી

આયંબિલ ઓળી નવ દિવસનું જૈન તપ છે. તેમાં આત્મશુદ્ધિ, સંયમ અને નવપદની આરાધના થાય છે. નવપદ એટલે જૈન પરંપરામાં પૂજાતાં નવ પરમ પદ. આયંબિલમાં દિવસમાં એક જ વાર સાવ સાદું ભોજન લેવાય છે. પરંપરા પ્રમાણે તેમાં તેલ, ઘી, દૂધની વસ્તુઓ, મીઠાઈ અને તેજ મસાલા લેવાતા નથી. આ તપનો હેતુ શરીરને સજા કરવાનો નથી. સ્વાદ અને સુખસગવડનો મોહ ઓછો થાય અને મન આત્મા તરફ વળે, એ તેનો હેતુ છે. ઘણા શ્વેતાંબર સંઘોમાં ઓળી વર્ષમાં બે વાર થાય છે, સામાન્ય રીતે ચૈત્ર અને આસો મહિનામાં. રોજ પૂજા અને સ્વાધ્યાયમાં નવપદમાંથી એક એક પદની આરાધના થાય છે. આ નવ પદ છે અરિહંત, સિદ્ધ, આચાર્ય, ઉપાધ્યાય, સાધુ, અને સમ્યક દર્શન, જ્ઞાન, ચારિત્ર અને તપ. આમ નવ દિવસના નિયમથી સંયમ માત્ર આદર્શ ન રહેતાં રોજનું આચરણ બને છે.

આયંબિલ ઓળી કરનારા સમાજ માટે આ તપ ખાસ છે, કારણ કે તેનાથી ધર્મ, પરિવાર અને સંસ્કૃતિની પરંપરા પેઢી દર પેઢી જળવાઈ રહે છે.

નવ દિવસ સુધી રોજ એક જ ટંક જમવાનું હોય છે. ભોજન બાફેલું હોય છે, અને તેમાં મીઠું, તેલ, ખાંડ, દૂધ, દહીં, ફળ કે મસાલો હોતાં નથી. સામાન્ય રીતે ગરમ પાણી સાથે ભાત, ઘઉં કે દાળ લેવાય છે. નવ વર્ષમાં નવ ઓળી કરીને આ તપ પૂરું થાય છે. દેરાસરની આયંબિલ શાળામાં આ ભોજન બને છે, એટલે તપ કરનારે ઘરમાં બાકીના લોકોથી જુદું રાંધવું પડતું નથી.

ઓળી વર્ષમાં બે વાર આવે છે અને બંને વખત નવ દિવસની હોય છે. એક ઓળી ચૈત્ર મહિનામાં ચૈત્રી પૂનમે પૂરી થાય છે, અને બીજી આસો મહિનામાં આસો સુદ પૂનમે. આસોની ઓળી નવરાત્રિના દિવસોમાં જ શરૂ થાય છે. એટલે એ દિવસોમાં જૈન ઘરમાં આયંબિલનું તપ ચાલતું હોય અને પડોશના હિંદુ ઘરમાં નવરાત્રિનો ઉત્સવ.