ચપચાર કુટ

ચપચાર કુટ મિઝોરમના સૌથી મહત્ત્વના સામૂહિક તહેવારોમાંનો એક છે, અને ઝૂમ ખેતી માટે કાપેલાં ઝાડપાન બાળતાં પહેલાં સુકાવા દેવાય છે, એ દિવસો સાથે તે પરંપરાથી જોડાયેલો છે.

ચાપચાર કુટ મિઝોરમના મિઝો સમાજનો વસંતોત્સવ છે, જે ઝૂમ અથવા સ્થળાંતર ખેતીના ઋતુચક્રમાંથી વિકસ્યો છે. જંગલની વનસ્પતિ કાપીને સૂકવવા મૂક્યા પછી અને ખેતીના આગળના કઠિન કામ પહેલાં ગામોને એકસાથે ઉજવણીનો અવકાશ મળતો. તેની શરૂઆત કોઈ એક દેવતાની જન્મકથા કે યુદ્ધ સાથે નહીં, પરંતુ સામૂહિક પરિશ્રમ, મહેમાનગતિ અને ગામના સંબંધો સાથે જોડાયેલી છે.

આ દિવસે રંગીન પરંપરાગત વસ્ત્રો, ઢોલ-ઘંટ, ગીત અને નૃત્ય થાય છે. ચેરાવ એટલે વાંસનૃત્યમાં કેટલીક વ્યક્તિઓ વાંસની લાકડીઓ લયમાં ખોલે-બંધ કરે છે અને નૃત્યકારો વચ્ચે પગલાં ભરે છે. અન્ય નૃત્યો અને લોકગીતોમાં વિવિધ મિઝો પરંપરાઓ વ્યક્ત થાય છે. જૂની ઉજવણી કેટલાક સમય મંદ પડી હતી, પરંતુ આધુનિક કાળમાં તેને સાંસ્કૃતિક ઓળખના મોટા ઉત્સવ તરીકે ફરી પ્રોત્સાહન મળ્યું છે.

મિઝોરમ પ્રવાસન વિભાગ પ્રમાણે સામાન્ય રીતે માર્ચના પ્રથમ અઠવાડિયામાં, ઘણી વાર પ્રથમ શુક્રવારે, ઉજવણી થાય છે. ડેટાબેઝમાં હાલ તારીખનો નિયમ નથી; દર વર્ષનો સત્તાવાર કાર્યક્રમ જ જોવો. તહેવારથી સ્થાનિક પર્યાવરણ અને ખેતીમાં કામ કરનારા લોકો પ્રત્યે પણ આદર વ્યક્ત થઈ શકે છે.

આધુનિક ઉજવણીમાં વયસ્કો અને બાળકો બંને ભાગ લે છે અને સંગીત, સમૂહનૃત્ય તથા પારંપરિક ભોજનથી મહેમાનોનું સ્વાગત થાય છે. ઢોલ અને ઝાંઝના તાલે થતી રજૂઆત મિઝો સમાજની પેઢીઓ વચ્ચેની યાદ અને સહકાર મજબૂત કરે છે. તહેવારનું આયોજન સ્થાનિક જાહેર કાર્યક્રમ મુજબ નક્કી થાય છે; તેને એક જ ધાર્મિક વિધિમાં સમેટી શકાતું નથી.

ચપચાર કુટ તેને ઊજવતા સમાજ માટે મહત્ત્વનો છે, અને ધર્મ, પરિવાર તથા સંસ્કૃતિની પરંપરા જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે.

ચેરાવ એટલે વાંસનું નૃત્ય. જમીન પર બેઠેલા લોકો વાંસના લાંબા દંડા તાલમાં એકબીજા સાથે અથડાવે છે, અને નર્તક તેની વચ્ચે પગલાં મૂકે છે. પરંપરાગત પોશાક, સમૂહગાન અને આદિવાસી રમતોના કાર્યક્રમો મુખ્યત્વે આઇઝોલમાં યોજાય છે. આજે પણ પળાતા મિઝો તહેવારોમાં આ સૌથી જૂનો છે.

મિઝોરમમાં માર્ચમાં આવતો આ તહેવાર મિઝો કુટ તહેવારોમાં સૌથી જૂનો છે. મિમ કુટ અને પોલ કુટ વર્ષમાં પછી આવે છે, અને મકાઈ તથા લણણીના તહેવાર છે. આજે તે ગામ જેટલો જ રાજ્યના સાંસ્કૃતિક તહેવાર તરીકે પણ ઊજવાય છે.