દહીં હાંડી

દહીં હાંડીમાં શ્રીકૃષ્ણના બાળપણની સૌથી વહાલી લીલાઓમાંની એક ધામધૂમવાળી જાહેર ઉજવણી બની જાય છે. ગોકુળના બાળ કૃષ્ણને માખણચોર તરીકે યાદ કરાય છે. તેમને માખણ અને દહીં બહુ ભાવતાં, અને લોકોએ ઘરમાં ઊંચે લટકાવેલી મટકી સુધી તેઓ ઘણી વાર ભાઈબંધોની મદદથી પહોંચી જતા. આજનો તહેવાર એ જ દૃશ્ય ફરી ખડું કરે છે. ગોવિંદાઓની ટોળીઓ માનવ પિરામિડ બનાવે છે, અને શેરી ઉપર ઊંચે બાંધેલી માટીની હાંડી સુધી પહોંચીને તેને ફોડે છે. સામાન્ય રીતે આ તહેવાર જન્માષ્ટમીના બીજા દિવસે ઊજવાય છે, અને મહારાષ્ટ્રમાં તેની ખાસ ધૂમ હોય છે. પિરામિડના દરેક થરે તાલમેલ, ભરોસો અને એકબીજાને સાવચેતીથી ટેકો આપવો પડે છે. એટલે નટખટ બાળલીલા સૌના સાથે મળીને કામ કરવાનું પ્રદર્શન બની જાય છે. ગીતો, ઢોલ અને કૃષ્ણના જયકાર વચ્ચે ઉજવણી ચાલે છે, પણ તેની નીચે ભક્તિનો ભાવ છે, જે ગોકુળવાસીઓ અને તેમના વહાલા કૃષ્ણ વચ્ચેના આત્મીય અને આનંદભર્યા સંબંધને યાદ કરે છે.

દહીં હાંડીનું મહત્ત્વ ભક્તિમાં, પરિવારની પરંપરામાં અને આ દિવસ સાથે જોડાયેલા ધાર્મિક કે ઋતુના અર્થમાં રહેલું છે.