ડાંગ દરબાર

ડાંગને ક્યારેય ખાલસા કરવામાં આવ્યું નહોતું. 1842માં અંગ્રેજોએ જંગલો જે ભીલ રાજાઓ અને નાયકોના કબજામાં હતાં, તેમની પાસેથી ભાડાપટ્ટે લીધાં, અને તેના બદલામાં રકમ ચૂકવવાનું સ્વીકાર્યું. એ ચુકવણી, એટલે કે સાલિયાણું, ત્યારથી દર વર્ષે થાય છે. 1947 પછી ભારત સરકાર તે ચૂકવે છે. હોળી પહેલાંના દિવસોમાં આહવામાં ખુલ્લો દરબાર ભરાય છે, રાજાઓ બેસે છે, અને તેમને સાલિયાણું સોંપાય છે. તેની આસપાસ મેળો જામે છે. વારલી, ભીલ અને કુણબી નૃત્યો થાય છે, બજાર ભરાય છે, અને આખો જિલ્લો આહવામાં ઊમટે છે.

અંગ્રેજ રાજના હિસાબી ચોપડાની એક નોંધ આજે તહેવાર બની ગઈ છે. ભારતમાં આવાં ગણ્યાંગાંઠ્યાં સ્થળોમાંનું આ એક છે, જ્યાં જૂની રાજસત્તાને આજે પણ દર વર્ષે વિધિસર રોકડ ચૂકવીને સ્વીકારવામાં આવે છે.