ઢુંઢિરાજ ચતુર્થી

ઢુંઢિરાજ ચતુર્થી ગણેશજીની એક ખાસ નામવાળી ચોથ છે, જે ગુજરાતી અને બીજાં પ્રાદેશિક પંચાંગોમાં જોવા મળે છે. ઢુંઢિરાજ ગણેશજીનું જૂનું નામ છે, અને તે ખાસ કરીને કાશીમાં જાણીતું છે. ત્યાં ઢુંઢિરાજ સ્વરૂપ રક્ષક તરીકે પૂજાય છે, જે બીજી પવિત્ર યાત્રાઓ અને વિધિઓ પહેલાં વિઘ્નો દૂર કરે છે. પરંપરામાં આ નામ એવા દેવ સાથે જોડાય છે, જેમને ‘શોધીને’ ઓળખવામાં આવ્યા અને જેમણે ઉપદ્રવી શક્તિઓ પર જીત મેળવી. આ ચોથે ભક્તો ગણેશજીને ધરો, લાલ ફૂલ, મોદક કે બીજી મીઠાઈ ધરાવીને પૂજા કરે છે, અને તેમનાં નામ તથા સ્તુતિનો પાઠ કરે છે. વર્ષમાં એક વાર આવતા ગણેશ ચતુર્થીના મોટા તહેવાર સામે આ દિવસ ઘણો નાનો છે. છતાં તે હિંદુ પંચાંગની એક મહત્ત્વની વાત સાચવી રાખે છે. જુદી જુદી ચોથ ગણેશજીનાં જુદાં જુદાં સ્વરૂપ અને નામની યાદ અપાવે છે, અને દરેકમાં એ જ ભાવ છે કે કોઈ પણ નવું કામ શરૂ કરતાં પહેલાં સૌથી પહેલાં ગણેશજીને યાદ કરાય.

ઢુંઢિરાજ ચતુર્થીનું મહત્ત્વ ભક્તિ, પરિવારની પરંપરા અને આ દિવસ સાથે જોડાયેલા ધાર્મિક તથા ઋતુના અર્થમાં રહેલું છે.