ઈદ-ઉલ-ફિત્ર

ઈદ-ઉલ-ફિત્ર રમઝાનના રોઝાનો મહિનો પૂરો થાય ત્યારે આવે છે. રમઝાનમાં પુખ્ત વયના જે મુસ્લિમોની તબિયત સાથ આપે તેઓ પરોઢથી સૂર્યાસ્ત સુધી કશું ખાતા-પીતા નથી. આ મહિનામાં નમાઝ, સંયમ, દાન અને કુરાન પર ખાસ ધ્યાન અપાય છે. પછીનો ચાંદ્ર મહિનો શવ્વાલ શરૂ થયાનું નક્કી થાય એટલે ઈદ આવે છે. ઈદની સામૂહિક નમાઝ પહેલાં મુસ્લિમો ઝકાત-અલ-ફિત્ર આપે છે. આ ધર્મમાં નક્કી કરેલું દાન છે, અને તેનો હેતુ એ છે કે જરૂરિયાતમંદ લોકો પણ ઈદની ખુશીમાં ભાગીદાર બને. ઈદની સવારે લોકો નાહીને સારાં કપડાં પહેરે છે, ખાસ નમાઝ માટે ભેગા થાય છે અને એકબીજાને મુબારકબાદ આપે છે. પછી ઘરોમાં મહેમાનોની અવરજવર, જમણ અને મીઠાઈઓ ચાલે છે. દક્ષિણ એશિયામાં સેવૈયાં જેવી વાનગીઓ ખાસ આ દિવસની ઓળખ છે. ઈદ ખુશીનો તહેવાર છે, પણ એ ખુશી મહિનાભરના સંયમમાંથી જન્મે છે. રમઝાન પૂરો થયો તે માટે અલ્લાહનો શુક્ર અદા કરવાનો આ દિવસ છે. મહિનાભર દરેકે પોતપોતાના રોઝા રાખ્યા હોય, અને ઈદે એ જ સંયમ ઉદારતા, પરિવાર અને સમાજ સાથેના સંબંધોને નવું બળ આપે છે.

ઈદ-ઉલ-ફિત્ર ઉજવનારા સમાજ માટે આ દિવસનું મોટું મહત્ત્વ છે, અને એ ધર્મ, પરિવાર તથા સંસ્કૃતિની પરંપરાને પેઢી દર પેઢી જીવંત રાખે છે.

સવારે ઈદગાહ કે મસ્જિદમાં ઈદની સામૂહિક નમાઝ પઢાય છે. એ પહેલાં ઝકાત-અલ-ફિત્ર આપી દેવાય છે, જેથી દરેક જણ ઈદ ઉજવી શકે. નવાં કપડાં પહેરાય છે, સગાં-મિત્રોને ઘેર મળવા જવાય છે, અને ભારતનાં મોટા ભાગનાં ઘરોમાં શીર ખુરમા બને છે. અમદાવાદ અને સુરતમાં ઈદની તૈયારી માટે રમઝાનની છેલ્લી રાતોમાં બજારો રાતભર ખુલ્લાં રહે છે.

ઈદની તારીખ નવો ચાંદ દેખાય તેના પર આધાર રાખે છે. એટલે જુદા જુદા દેશોમાં, અને એક જ શહેરની મસ્જિદોમાં પણ, ઈદ એક દિવસ આગળપાછળ થઈ શકે છે. સાઉદી અરેબિયા, ઇન્ડોનેશિયા, તુર્કી અને ભારતીય ઉપખંડમાં ઈદ હંમેશાં એક જ દિવસે નથી આવતી. છાપેલા કેલેન્ડરની તારીખ પણ ચાંદ ન દેખાય ત્યાં સુધી અંદાજ જ ગણાય.