ગૌરી વ્રત

ગૌરી વ્રત ગુજરાતનું વ્રત છે. અષાઢ મહિનાના સુદ પક્ષમાં મુખ્યત્વે નાની છોકરીઓ અને યુવતીઓ આ વ્રત કરે છે, અને તેમાં મા ગૌરી, એટલે કે પાર્વતીજીની પૂજા થાય છે. આ વ્રત જયા પાર્વતી વ્રતના જ ભક્તિભાવ સાથે જોડાયેલું છે. ભગવાન શિવને પતિ તરીકે પામવા પાર્વતીજીએ અડગ તપ કર્યું હતું, અને એ જ આદર્શ આ વ્રતના મૂળમાં છે. આ વ્રતની બધે સરખી કહેવાતી કોઈ એક નક્કી કથા નથી. તેના બદલે તે ધીરજ, પવિત્રતા, પ્રાર્થના અને ભવિષ્યમાં સારું, સુમેળભર્યું ઘર મળે એવી ઇચ્છા શીખવે છે. પરંપરા પ્રમાણે વ્રત કરનાર સાદું ભોજન લે છે, અને શું ખવાય ને શું નહીં તેના નિયમો દરેક કુટુંબમાં જુદા હોય છે. કેટલાક દિવસ ગૌરીની પૂજા થાય છે, ફૂલ ચઢાવાય છે અને આરતી થાય છે. નાની છોકરીઓ ઘણી વાર સાથે મળીને વ્રત કરે છે, એટલે ગુજરાતમાં આ ભક્તિની સાથે સમાજનો પણ મહત્ત્વનો રિવાજ છે. છેલ્લા દિવસની પૂજામાં માનો આભાર માનવામાં આવે છે. સાથે એવી આશા રખાય છે કે માના દૃઢતા, શુભતા અને દાંપત્યના સુમેળના ગુણો જીવનને માર્ગ બતાવે.

ગૌરી વ્રતનું મહત્ત્વ ભક્તિમાં, કુટુંબની પરંપરામાં અને આ દિવસ સાથે જોડાયેલા આધ્યાત્મિક કે ઋતુના અર્થમાં રહેલું છે.

પાંચ દિવસ મીઠું છોડી દેવાય છે, અને તેની સાથે મીઠું નાખીને રાંધેલું બધું જ. એટલે વ્રતમાં ફળ, દૂધ અને મોળું ભોજન જ લેવાય છે. પહેલા દિવસે નાના કૂંડામાં ઘઉં વવાય છે, અને પાંચેય દિવસ તેના જવારા ઊગતા જોવાય છે. છેલ્લે એક રાતનું જાગરણ કરીને વ્રત પૂરું થાય છે.