ગુજરાત સ્થાપના દિન 2024

1 મે 1960એ ગુજરાત રાજ્ય રચાયું તેની વર્ષગાંઠ.

ગુજરાત સ્થાપના દિન 1 મે 1960ના રોજ ગુજરાત રાજ્યની રચના થઈ તેની યાદમાં ઉજવાય છે. સ્વતંત્રતા પછીના બોમ્બે રાજ્યમાં ગુજરાતી અને મરાઠી ભાષાભાષી વિસ્તારો સામેલ હતા. ભાષાના આધારે અલગ રાજ્યની માંગથી મહાગુજરત આંદોલન અને સંયુક્ત મહારાષ્ટ્ર આંદોલન મજબૂત બન્યાં. આ લાંબા જાહેર સંઘર્ષમાં રાજકીય ચર્ચાઓ, લોકઆંદોલનો અને અનેક લોકોનું યોગદાન હતું. મહાગુજરત આંદોલનના અગત્યના નેતાઓમાં ઇન્દુલાલ યાજ્ઞિકનું નામ વિશેષ યાદ કરવામાં આવે છે.

સંસદે 25 એપ્રિલ 1960નો બોમ્બે પુનર્ગઠન અધિનિયમ પસાર કર્યો, જેમાં 1 મે 1960ને રાજ્યવિભાજનનો દિવસ નક્કી કર્યો. આ કાયદા પ્રમાણે કચ્છ, સૌરાષ્ટ્ર અને અન્ય નિર્ધારિત ગુજરાતી વિસ્તારો સાથે ગુજરાત રાજ્ય બન્યું અને બાકીના બોમ્બે રાજ્યનું મહારાષ્ટ્ર નામ પડ્યું. શરૂઆતમાં અમદાવાદ ગુજરાતની રાજધાની હતું; પછી આયોજનબદ્ધ ગાંધીનગર રાજધાની તરીકે વિકસ્યું. તેથી ગુજરાત સ્થાપના દિન અને મહારાષ્ટ્ર દિન એક જ તારીખે ઉજવાય છે.

આ દિવસે રાજ્યભરમાં સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો, જાહેર સમારંભો અને ઇતિહાસ અંગે પ્રવૃત્તિઓ થાય છે. કચ્છ, સૌરાષ્ટ્ર, ઉત્તર, મધ્ય અને દક્ષિણ ગુજરાતની ભાષા, સાહિત્ય, કળા, આદિવાસી પરંપરાઓ અને વિવિધ સમાજોની સંસ્કૃતિ રાજ્યની ઓળખ છે. આ પૌરાણિક કથા નહીં પરંતુ ભારતીય લોકશાહીના ઇતિહાસમાં નોંધાયેલી ઘટના છે; તે સમાજની સર્વસમાવેશક પ્રગતિ અને જાહેર સેવાની જવાબદારી યાદ અપાવે છે.

ગુજરાત સ્થાપના દિન રાજ્યની રચના, ભાષા, સંસ્કૃતિ અને નાગરિક જવાબદારીનું સ્મરણ છે.

જાહેર કાર્યક્રમો, સાંસ્કૃતિક ઉજવણી અને રાજ્યના ઇતિહાસ અંગે શિક્ષણ થાય છે.

સમગ્ર ગુજરાતમાં ઉજવાય છે; એ જ દિવસે મહારાષ્ટ્ર દિન પણ છે.