ગુરુ ગોવિંદ સિંહ જયંતી

આ ગુરપુરબ શીખોના દસમા ગુરુ, ગુરુ ગોવિંદ સિંહજીના જન્મનો છે. તેમનો જન્મ પટનામાં થયો અને નામ ગોવિંદ રાય રખાયું. પિતા ગુરુ તેગ બહાદુરજીની શહાદત પછી તેઓ નાની ઉંમરે જ ગુરુ બન્યા. તેમના જીવનમાં આધ્યાત્મિક માર્ગદર્શન, વિદ્વત્તા અને સાહિત્ય, અને જુલમ સામે લડત, ત્રણેય સાથે ચાલ્યાં. સૌથી મોટો વળાંક 1699ની વૈશાખીએ આનંદપુર સાહિબમાં આવ્યો. ત્યાં તેમણે ખાલસાની સ્થાપના કરી અને પંજ પ્યારેને દીક્ષા આપી. એ રીતે હિંમત, સમાનતા, સેવા અને ભક્તિ પર ઊભી શિસ્તબદ્ધ ઓળખ ઘડાઈ. પછી તેમણે ગુરુ ગ્રંથ સાહિબને શીખોના કાયમી ગુરુ ઠરાવ્યા, અને દેહધારી ગુરુઓની પરંપરા તેમની સાથે પૂરી થઈ. ગુરપુરબે અખંડ પાઠ, કીર્તન, નગર કીર્તન, લંગર અને સેવા થાય છે. આ દિવસ એવી શિસ્તવાળી સ્વતંત્રતાની યાદ આપે છે, જેમાં શ્રદ્ધાની સાથે માણસના સ્વમાન અને ન્યાયની રક્ષા માટે ઊભા રહેવાની તૈયારી પણ હોય.

ગુરુ ગોવિંદ સિંહ જયંતી તેને ઊજવનારા સમાજ માટે મહત્ત્વનો દિવસ છે, અને તેનાથી ધર્મ, કુટુંબ અને સંસ્કૃતિની પરંપરા પેઢી દર પેઢી ટકી રહે છે.

અખંડ પાઠ, નગર કીર્તન અને લંગર થાય છે, અને યુવાનો ગતકા એટલે કે તલવારબાજીની કળા બતાવે છે. મોટા ભાગના ગુરુદ્વારા આ દિવસ નાનકશાહી પંચાંગ પ્રમાણે ઊજવે છે. એટલે અંગ્રેજી કેલેન્ડરના કોઈ વર્ષમાં તે બે વાર આવે, તો કોઈ વર્ષમાં એક વાર પણ ન આવે.

સૌથી મોટી ઊજવણી તેમના જન્મસ્થાન તખ્ત શ્રી પટના સાહિબમાં થાય છે, અને જીવનના પછીના પડાવ સાથે જોડાયેલાં આનંદપુર સાહિબ અને નાંદેડમાં પણ. તારીખ નાનકશાહી પંચાંગથી નક્કી થાય છે. તેમાં કેટલાક ગુરપુરબ સૌર તારીખે બંધાયેલા છે, પણ આ ગુરપુરબ ચંદ્રની તિથિએ જ રહે છે. એટલે અંગ્રેજી કેલેન્ડરના એક વર્ષમાં તે બે વાર આવે, કે એક વાર પણ ન આવે.