ગુરુ નાનક ગુરુપર્વ

ગુરુ નાનક ગુરુપર્વ શીખ ધર્મના પહેલા ગુરુ અને સ્થાપક ગુરુ નાનક દેવજીનો જન્મદિવસ છે. તેમનો જન્મ 15મી સદીમાં પંજાબમાં થયો હતો. તેમણે નાતજાત, ઊંચનીચ અને અર્થ વગરના કર્મકાંડ સામે સવાલ ઉઠાવ્યા. તેમનો ઉપદેશ હતો કે એક ઈશ્વરનું સ્મરણ કરો, પ્રામાણિકપણે કમાઓ અને બીજા સાથે વહેંચીને ખાઓ. શીખ પરંપરામાં તેમની લાંબી યાત્રાઓ ઉદાસી તરીકે ઓળખાય છે. આ યાત્રાઓમાં તેઓ જુદા જુદા ધર્મના લોકોને મળ્યા અને તેમની સાથે વાતચીત કરી. જે રિવાજોમાંથી નીતિનો અર્થ ખોવાઈ ગયો હતો, તેનો તેમણે વિરોધ કર્યો. તેમના શબદોમાં ભક્તિની સાથે ન્યાય, નમ્રતા અને સાચું જીવન જીવવાની સીધી વાત છે. તેમના ઘણા શબદ ગુરુ ગ્રંથ સાહિબમાં સચવાયેલા છે. ગુરુપર્વના દિવસે અખંડ પાઠ, કીર્તન, નગર કીર્તન, સેવા અને લંગર થાય છે. લંગરમાં કોઈ ભેદભાવ વગર સૌ સાથે બેસીને જમે છે. ભક્તિની ખરી કસોટી રોજના વ્યવહાર અને સેવામાં થાય છે, એ વાત આ દિવસ યાદ કરાવે છે.

ગુરુ નાનક દેવજીને માનનારા સૌ માટે આ ગુરુપર્વ મહત્ત્વનું છે. તેનાથી ધર્મ, પરિવાર અને સંસ્કૃતિની પરંપરા પેઢી દર પેઢી જળવાઈ રહે છે.

અખંડ પાઠમાં આખો ગુરુ ગ્રંથ સાહિબ અટક્યા વગર મોટેથી વંચાય છે. આ પાઠ 48 કલાક પહેલાં શરૂ થાય છે અને ગુરુપર્વની સવારે પૂરો થાય છે. આગલા દિવસે પંજ પ્યારાની આગેવાનીમાં નગર કીર્તન શેરીઓમાં ફરે છે, અને જે કોઈ આવે તેને લંગર પીરસાય છે. ગુજરાતના ગુરુદ્વારાઓમાં પણ પંજાબની જેમ જ આ દિવસ ઊજવાય છે.

જ્યાં જ્યાં ગુરુદ્વારા છે ત્યાં કારતક સુદ પૂનમે આ દિવસ ઊજવાય છે. ગુરુજીનું જન્મસ્થાન નનકાણા સાહિબ પાકિસ્તાનમાં છે, જે દર વર્ષે ભારતના યાત્રાળુઓ માટે ખોલાય છે. પંજાબ અને દિલ્હીમાં ગુરુપર્વ પહેલાંના પખવાડિયે પ્રભાત ફેરી નીકળે છે.