જમશેદી નવરોઝ

જમશેદી નવરોઝ ઘણા પારસીઓ અને જરથોસ્તીઓનું વસંતનું નવું વર્ષ છે, અને ફારસી પરંપરામાં એ દંતકથાના રાજા જમશેદ સાથે જોડાયેલું છે. આ તહેવાર વસંત સંપાતે આવે છે, જ્યારે દિવસ અને રાત લગભગ સરખાં હોય છે. એટલે કુદરતમાં ફરી જાગતું જીવન એના અર્થમાં મોટું સ્થાન ધરાવે છે. પછીના ફારસી સાહિત્યમાં કહેવાયું છે કે જમશેદે વ્યવસ્થા, સમૃદ્ધિ અને નવી શરૂઆતનો એક ઝળહળતો નવો દિવસ સ્થાપ્યો. એ કારણે પારસીઓમાં 'જમશેદી' નામ ખૂબ વપરાય છે. નવરોઝ પહેલાં ઘર સાફ કરીને શણગારાય છે. લોકો નવાં કપડાં પહેરે છે, પ્રાર્થના કરે છે, અગિયારીમાં દર્શને જાય છે અને સાથે બેસીને તહેવારનું ભોજન કરે છે. ટેબલ પર ફૂલ, ફળ અને શુભ વસ્તુઓ ગોઠવાય છે, જે તાજગી અને બરકતની લાગણી જગાડે છે. સગાંવહાલાં એકબીજાને ઘેર મળવા જાય છે અને દાન કરે છે. નવરોઝ તો જરથોસ્તી ધર્મની બહારની ઘણી પ્રજાઓ પણ ઊજવે છે, પણ પારસી જીવનમાં જમશેદી નવરોઝનો અર્થ જુદો છે. એમાં ફારસી પૂર્વજોના વારસા સાથેનો નાતો છે, સૃષ્ટિ માટેનો આભાર છે, અને સારા વિચાર, સારી વાણી અને સારાં કર્મથી વર્ષ શરૂ કરવાની આશા છે.

જમશેદી નવરોઝ તેને ઊજવતા સમાજ માટે મહત્ત્વનો દિવસ છે, અને ધર્મ, પરિવાર અને સંસ્કૃતિની પરંપરા પેઢી દર પેઢી ચાલુ રાખવામાં મદદ કરે છે.

ઘર સાફ થાય છે અને બારણે રંગોળી પુરાય છે. સવારે લોકો નવાં કપડાં પહેરીને અગિયારીએ જાય છે, પછી ભોજન થાય છે. જમવામાં ધાનસાક અને પાત્રાની મચ્છી હોય છે, અને દિવસની મીઠી શરૂઆત સેવ અને દહીંથી થાય છે. નવસારી અને ઉદવાડા જેવાં ગુજરાતનાં પારસી નગરો આ તહેવાર પૂરા રીતરિવાજથી ઊજવે છે.

ભારતના પારસીઓ અને ઈરાનીઓ આ દિવસ સંપાતે જ ઊજવે છે, પછી ભલે તેમનું કુટુંબ કોઈ પણ કેલેન્ડરની ગણતરી માનતું હોય. ઈરાનના લોકો, અફઘાન, કુર્દ, અઝેરી અને મધ્ય એશિયાની પ્રજાઓ એને નવરોઝ તરીકે ઊજવે છે. ત્યાં એ જરથોસ્તી સમાજથી ઘણું આગળ વધીને આખા દેશનું નવું વર્ષ છે.