કલ્કિ જયંતી

કલ્કિ જયંતી ભગવાન વિષ્ણુના કલ્કિ અવતારને સમર્પિત છે. દશાવતારની પરંપરામાં કલ્કિ ભવિષ્યમાં આવનારા છેલ્લા અવતાર છે. બીજા અવતારોની જયંતીઓમાં ભૂતકાળમાં બની ગયેલી ઘટના યાદ કરાય છે, પણ કલ્કિ જયંતી એવી નથી. પુરાણો પ્રમાણે ભગવાન કલ્કિ કળિયુગના અંતે પ્રગટ થશે, જ્યારે સમાજની વ્યવસ્થા અને નીતિ ખૂબ નીચે ઊતરી ગઈ હશે. તેમનું સ્વરૂપ તેજસ્વી યોદ્ધાનું છે, અને મોટે ભાગે તેમને સફેદ ઘોડા પર સવાર અને હાથમાં તલવાર સાથે દર્શાવાય છે. માન્યતા છે કે તેઓ વિનાશક શક્તિઓનો નાશ કરશે, અને ધર્મની પુનઃસ્થાપના તથા નવા યુગની શરૂઆત માટે જગતને તૈયાર કરશે. એટલે આ દિવસ પાછળ નહીં, આગળ જુએ છે. ભક્તો ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા કરે છે, કલ્કિ અવતાર વિશેના પાઠ વાંચે છે અને એ વાત પર મનન કરે છે કે પડતી કાયમ નથી રહેતી, સત્ય અને નીતિની વ્યવસ્થા ફરી સ્થપાઈ શકે છે. જુદા જુદા ગ્રંથો અને કલામાં કલ્કિનું સ્વરૂપ જુદી જુદી રીતે વિકસ્યું છે, પણ મૂળ ભાવ એક જ છે, કે ધર્મ ફરી ફરીને નવેસરથી સ્થપાય છે.

કલ્કિ જયંતીનું મહત્ત્વ ભક્તિમાં, પરિવારની પરંપરામાં અને આ દિવસ સાથે જોડાયેલા આધ્યાત્મિક કે ઋતુ સંબંધી અર્થમાં રહેલું છે.