મહાવીર જન્મ કલ્યાણક

જૈન પરંપરા પ્રમાણે વર્તમાન યુગના ચોવીસમા તીર્થંકર વર્ધમાન મહાવીરનો જન્મ રાજકુળમાં થયો હતો. તેમના જન્મ પહેલાં માતાએ શુભ સ્વપ્નો જોયાં હતાં. સુખસાહ્યબીમાં ઊછર્યા છતાં આશરે ત્રીસ વર્ષની ઉંમરે વર્ધમાને ઘરસંસાર છોડ્યો. પછી વર્ષો સુધી તેમણે કઠોર તપ, ધ્યાન અને અનાસક્તિની સાધના કરી. તેમને કેવળજ્ઞાન, એટલે કે પૂર્ણ જ્ઞાન, પ્રાપ્ત થયું. ત્યાર પછી તેમણે અહિંસા, સત્ય, અચૌર્ય, બ્રહ્મચર્ય કે સંયમ, અને અપરિગ્રહનો માર્ગ બતાવ્યો. તેમના ઉપદેશથી સાધુ, સાધ્વી, શ્રાવક અને શ્રાવિકાનો ચતુર્વિધ સંઘ ઘડાયો. એટલે આ દિવસ ફક્ત જન્મની ઉજવણી નથી. વરઘોડો, દેરાસરમાં પૂજા, દાન અને મહાવીર સ્વામીના જીવનનું વાંચન, આ બધું એ કઠણ આદર્શ તરફ પાછું વાળે છે કે રોજના જીવનમાં હિંસા, આસક્તિ અને અહંકાર ઓછાં કરવાં.

મહાવીર જન્મ કલ્યાણક તેને ઊજવતા સમાજ માટે મહત્ત્વનો દિવસ છે, અને તેનાથી ધર્મ, પરિવાર અને સંસ્કૃતિની પરંપરા પેઢી દર પેઢી જળવાઈ રહે છે.

શણગારેલા રથમાં ભગવાનની પ્રતિમા સાથે વરઘોડો નીકળે છે, અને દેરાસરમાં અભિષેક થાય છે. ઘણી જગ્યાએ ત્રિશલા માતાનાં ચૌદ સ્વપ્ન ભજવાય છે. આ દિવસનો સાચો સાર દાન છે, પછી તે ભોજનનું હોય, દવાનું હોય કે જીવદયાનું. ગુજરાતમાં આ દિવસે જાહેર રજા હોય છે.