મિલાદ-ઉન-નબી

મિલાદ-ઉન-નબી, જેને મૌલિદ પણ કહે છે, પયગંબર મુહમ્મદ સાહેબના જન્મની યાદમાં ઉજવાય છે. ઇસ્લામી પરંપરા મુજબ તેમનો જન્મ છઠ્ઠી સદીના અંતમાં મક્કામાં બનુ હાશિમ કુળમાં થયો હતો. આગળ જતાં તેમના પર કુરાનની આયતો ઊતરી. તેમણે લોકોને એક જ અલ્લાહની ઇબાદત કરવા કહ્યું, અને નમાઝ, દાન, ન્યાય, દયા તથા નબળા લોકો પ્રત્યેની જવાબદારીનો બોધ આપ્યો. પયગંબર સાહેબના જન્મદિવસની જાહેર ઉજવણી શરૂઆતના મુસ્લિમ સમાજમાં થતી નહોતી, એ ઇસ્લામના ઇતિહાસમાં ધીમે ધીમે શરૂ થઈ. એટલે મૌલિદ વિશે જુદી જુદી મુસ્લિમ પરંપરાઓનો મત જુદો છે. જ્યાં આ દિવસ ઉજવાય છે ત્યાં મેળાવડામાં કુરાનની તિલાવત, પયગંબર સાહેબની શાનમાં નાત, તેમના જીવન અને સ્વભાવના પ્રસંગો, પ્રવચન, દાન અને સાથે બેસીને જમણ થાય છે. માનનારા માટે આ માત્ર જન્મદિવસ ઉજવવાની વાત નથી. પયગંબર સાહેબ પ્રત્યેની મહોબ્બત ફરી તાજી કરવાનો, અને કરુણા, પ્રામાણિકતા તથા સેવા જેવા ગુણો રોજબરોજના જીવનમાં કેવી રીતે ઉતારવા તેનો વિચાર કરવાનો આ દિવસ છે.

મિલાદ-ઉન-નબી ઉજવનારા સમાજ માટે આ દિવસનું મોટું મહત્ત્વ છે, અને એ ધર્મ, પરિવાર તથા સંસ્કૃતિની પરંપરાને પેઢી દર પેઢી જીવંત રાખે છે.

મહેફિલોમાં અને મસ્જિદોમાં નાત શરીફ પઢાય છે અને પયગંબર સાહેબનું જીવનચરિત્ર, જેને સીરત કહે છે, વંચાય છે. ભારતનાં ઘણાં શહેરોમાં લીલા ઝંડા સાથે જુલૂસ નીકળે છે. જમવાનું વહેંચાય છે. ગુજરાતમાં આ દિવસની રોનક સૌથી વધુ અમદાવાદ, ભરૂચ અને સુરતમાં જોવા મળે છે.

આ દિવસ વિશે માત્ર રીતરિવાજ જુદા નથી, તેને ઉજવવો કે નહીં એ બાબતે જ ખરો મતભેદ છે. દક્ષિણ એશિયા, ઇજિપ્ત, તુર્કી અને પશ્ચિમ આફ્રિકાના બરેલવી અને સૂફી સમાજ તેને જાહેરમાં ઉજવે છે. દેવબંદી, સલફી અને વહાબી વિદ્વાનો આ ઉજવણીને ધર્મમાં પાછળથી ઉમેરાયેલી બિદઅત ગણે છે અને તેને ઉજવતા નથી. સાઉદી અરેબિયામાં આ દિવસ ઉજવાતો નથી, જ્યારે પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશમાં તેની જાહેર રજા હોય છે.