નરસિંહ જયંતી

નરસિંહ જયંતીએ ભગવાન વિષ્ણુના નરસિંહ અવતારનું પ્રાગટ્ય યાદ કરાય છે. અડધું માણસ અને અડધું સિંહ એવું આ રૂપ તેમણે બાળભક્ત પ્રહ્લાદની રક્ષા માટે ધર્યું હતું. કથા એવી છે કે પ્રહ્લાદના પિતા હિરણ્યકશિપુ બળવાન અસુરરાજ હતો. તેણે એવું વરદાન મેળવ્યું હતું કે તેને મારવો લગભગ અશક્ય બને, અને તે સૌને પોતાની જ પૂજા કરવાનો હુકમ કરતો. વારંવાર સજા થવા છતાં પ્રહ્લાદે ભગવાન વિષ્ણુની ભક્તિ ન છોડી. આખરે હિરણ્યકશિપુએ પડકાર ફેંક્યો કે શું તારો વિષ્ણુ આ થાંભલામાં પણ છે. ત્યારે એ જ થાંભલામાંથી ભગવાન નરસિંહ રૂપે પ્રગટ થયા. સંધ્યાકાળ હતો, તેઓ ઉંબરા પર હતા, અને તેમનું રૂપ ન પૂરું માણસનું હતું, ન પૂરું પશુનું. આમ વરદાનની એક પણ શરત તોડ્યા વગર ભગવાને એ અત્યાચારીનો અંત કર્યો. આ કથા કહે છે કે સાચી ભક્તિ અને ધર્મને સત્તા કે અહંકાર આખરે કચડી શકતા નથી.

નરસિંહ જયંતીનું મહત્ત્વ ભક્તિમાં, પરિવારની પરંપરામાં અને આ દિવસ સાથે જોડાયેલા ધાર્મિક કે ઋતુના અર્થમાં રહેલું છે.

દિવસભરનો ઉપવાસ ચંદ્રોદયે નહીં, સાંજે પૂજા પછી છૂટે છે. પૂજાવિધિ સૂર્યોદયે નહીં, સંધ્યાકાળે થાય છે.