સરસ્વતી પૂજા (નવરાત્રી)

નવરાત્રીમાં થતી સરસ્વતી પૂજા તહેવારના છેલ્લા દિવસોને વિદ્યા, સંગીત, કળા અને મહેનતથી કેળવેલા હુન્નર તરફ વાળે છે. દક્ષિણ ભારત અને પશ્ચિમ ભારતની કેટલીક પરંપરાઓમાં પુસ્તકો, વાદ્યો, કારીગરીનાં ઓજારો અને ભણવાની વસ્તુઓ મા સરસ્વતી સામે આદરથી ગોઠવવામાં આવે છે. થોડા દિવસ તેનો રોજિંદો ઉપયોગ થતો નથી. આ વિધિમાં વિદ્યાને જ પવિત્ર માનવામાં આવે છે. દરેક આવડત પાછળ ગુરુ, મહાવરો અને એકાગ્રતા રહેલાં છે, તેનો પણ સ્વીકાર થાય છે. પ્રદેશના રિવાજ પ્રમાણે સરસ્વતી આવાહન વહેલું શરૂ થઈ શકે છે, અને મુખ્ય પૂજા નવરાત્રીના નક્કી કરેલા દિવસે થાય છે. પછી વિજયાદશમીએ ફરી ભણવાનું કે કામ શરૂ થાય છે. કેટલીક જગ્યાએ વિદ્યારંભ વિધિથી બાળકોને પહેલી વાર અક્ષર શીખવાડવામાં આવે છે. આ પૂજા નવરાત્રીને ચિંતનની એક બાજુ પણ આપે છે. શક્તિ ત્યારે જ પૂરી ગણાય, જ્યારે તેને વિદ્યા, સંસ્કાર અને પોતાની આવડતના સમજદાર ઉપયોગનો સાથ મળે.

સરસ્વતી પૂજાનું મહત્ત્વ ભક્તિમાં, પરિવારની પરંપરામાં અને આ દિવસ સાથે જોડાયેલા આધ્યાત્મિક કે ઋતુ સંબંધી અર્થમાં રહેલું છે.

આ એપમાં આ પૂજાની તારીખ ગણવાનો નિયમ નથી. તેનો દિવસ અમુક તિથિઓના ગાળામાં આવતા નક્ષત્ર પરથી નક્કી થાય છે, જ્યારે એપનો નક્ષત્રનો નિયમ સૌર મહિનાની અંદરનું નક્ષત્ર જુએ છે. એટલે ખોટી તારીખ બતાવવાને બદલે અહીં કોઈ તારીખ આપી નથી.