સર્વ પિતૃ અમાસ

સર્વ પિતૃ અમાસને મહાલય અમાસ પણ કહે છે. પિતૃ પક્ષનો આ છેલ્લો દિવસ છે, અને તેમાં સૌ પિતૃઓનો સમાવેશ થાય છે. સામાન્ય રીતે પૂર્વજ જે તિથિએ ગુજરી ગયા હોય, એ જ તિથિએ તેમનું શ્રાદ્ધ થાય છે. પણ જેમની તિથિ ચોક્કસ ખબર ન હોય, જેમનું શ્રાદ્ધ રહી ગયું હોય, કે આખા કુળના પિતૃઓને એકસાથે યાદ કરવા હોય, તેમના માટે આ અમાસ છે. પખવાડિયા સુધી સ્મરણ, ભોજન અને તર્પણથી પિતૃઓનું વિધિપૂર્વક સ્વાગત થાય છે, અને આ દિવસે એ પખવાડિયું પૂરું થાય છે. કાળા તલવાળું પાણી અર્પણ થાય છે. પિંડ કે પરંપરાગત ભોજન બનાવાય છે, અને પૂર્વજના નામે અન્ન, કપડાં કે દાન અપાય છે. શ્રદ્ધાની સમજ પ્રમાણે આ વિધિ ફક્ત પિતૃઓના આશીર્વાદ માગવા માટે નથી. આપણું જીવન, પરિવાર અને વારસામાં મળેલી સંસ્કૃતિ આગલી પેઢીઓને કારણે છે, અને આ વિધિ તેના માટેની કૃતજ્ઞતા છે. આ અમાસે પિતૃઓને આદરથી વિદાય અપાય છે, અને ઘર નવરાત્રિના ઉત્સવના દિવસો તરફ વળે છે.

સર્વ પિતૃ અમાસ ભક્તિ અને કુટુંબની પરંપરાનો દિવસ છે, અને તેની સાથે આધ્યાત્મિક તેમ જ ઋતુનો અર્થ પણ જોડાયેલો છે.

આ દિવસે કરેલું શ્રાદ્ધ એકસાથે બધા પિતૃઓને પહોંચે છે. તલવાળું પાણી અર્પણ થાય છે, ભોજન દાનમાં અપાય છે, અને સાંજે ઘર બહાર દીવો મુકાય છે. પખવાડિયામાં જેની કોઈ તિથિ ચૂકી ગઈ હોય તે આજે શ્રાદ્ધ કરે છે, અને જેને તિથિ ખબર જ ન હોય તે પણ આજે જ કરે છે.