વૈશાખી · બૈસાખી

વૈશાખી અથવા બૈસાખી ઉત્તર ભારતના ઘણા ભાગોમાં વસંતમાં આવતો પાકનો તહેવાર છે, અને શીખ ઇતિહાસમાં તેનું સ્થાન ખૂબ મોટું છે. રવી પાક પાકીને તૈયાર થાય ત્યારે ખેડૂતો આભાર માને છે, મેળા ભરાય છે, ગીતસંગીત થાય છે અને સૌ સાથે જમે છે. શીખો માટે વૈશાખી 1699ના એ મેળાવડાની યાદ પણ છે, જેણે શીખ સમાજની દિશા બદલી. આનંદપુર સાહિબમાં ગુરુ ગોવિંદ સિંહજીએ ખાલસાની સ્થાપના કરી અને પંજ પ્યારેને દીક્ષા આપી. એમાંથી હિંમત, સમાનતા અને સેવાને વરેલો શિસ્તબદ્ધ પંથ ઊભો થયો. ગુરુદ્વારામાં કીર્તન, પાઠ, નગર કીર્તન અને લંગર થાય છે, અને પંજાબમાં લોકો ભાંગડા અને ગિદ્દા કરે છે. સૂર્યનું આ જ સંક્રમણ ભારતના બીજા ઘણા પ્રદેશોમાં જુદાં જુદાં નામે ઊજવાય છે. આમ વૈશાખીમાં ઋતુનો આનંદ પણ છે અને ઇતિહાસની પ્રબળ યાદ પણ. પાક માટે આભારની સાથે સમાજ પ્રત્યેની જવાબદારી, સ્વમાન અને ડર્યા વગર સાચું કરવાની નિષ્ઠા પણ તેમાં ભળેલી છે.

વૈશાખી અથવા બૈસાખી ભક્તિ અને કુટુંબની પરંપરાનો તહેવાર છે, અને આ દિવસ સાથે આધ્યાત્મિક તેમ જ ઋતુનો અર્થ પણ જોડાયેલો છે.

ખેતરોમાં અને મેળામાં ભાંગડા અને ગિદ્દા થાય છે, અને ઘઉંની કાપણી થાય છે. ગુરુદ્વારામાંથી નગર કીર્તન નીકળે છે, અને નિશાન સાહિબનું વસ્ત્ર બદલાય છે. ખેડૂતો પહેલાં ગ્રંથ સાહિબ સામે વર્ષનો આભાર માને છે, અને પછી ખળામાં.

પંજાબ અને હરિયાણામાં, અને વિદેશની દરેક શીખ સંગતમાં આ તહેવાર ઊજવાય છે, અને ત્યાં વર્ષનું સૌથી મોટું નગર કીર્તન આ દિવસે નીકળે છે. સૂર્યના આ જ પ્રવેશના દિવસે બંગાળમાં પોહેલા બોઈશાખ, આસામમાં બોહાગ બિહુ, તમિલનાડુમાં પુથાંડુ, કેરળમાં વિષુ અને ઓડિશામાં મહા વિષુવ સંક્રાંતિ ઊજવાય છે.