મોહિની એકાદશી

મોહિની એકાદશીની કથા ધનપાલ નામના એક ધનવાન વેપારી અને તેના પુત્રની છે. પુત્રનું નામ મોટે ભાગે ધૃષ્ટબુદ્ધિ કહેવાય છે, જોકે જુદા જુદા પ્રદેશોમાં નામ થોડું બદલાય છે. આબરૂદાર ઘરમાં જન્મ્યો હોવા છતાં તે ખરાબ રસ્તે ચડી ગયો. તેણે કુટેવોમાં ધન વેડફી નાખ્યું, અને અંતે કુટુંબે પણ તેનો સાથ છોડી દીધો. દુઃખમાં ભટકતો ભટકતો તે કૌંડિન્ય ઋષિના આશ્રમે પહોંચ્યો. તેણે ઋષિને પૂછ્યું કે પોતાનાં કર્મોના ફળમાંથી કેવી રીતે છૂટી શકાય. ઋષિએ કહ્યું કે સાચા મનથી, ભગવાન વિષ્ણુની ભક્તિ સાથે મોહિની એકાદશીનું વ્રત કર. કથા કહે છે કે વ્રતના સંયમથી તેના જીવનમાં વળાંક આવ્યો. તેણે જૂનું જીવન છોડ્યું અને તેનું મન શુદ્ધ થયું. એટલે આ કથામાં મોહિની એકાદશી ફક્ત મનોકામના પૂરી કરતું વ્રત નથી. ભૂલ સ્વીકારવી, સંયમ અપનાવવો અને જીવનને ભક્તિ તરફ વાળવું, એવી સુધરવાની આ કથા છે. ઉપવાસ, વિષ્ણુપૂજા, કથા સાંભળવી અને બારસે પારણાં, આ વ્રતનાં મુખ્ય અંગ છે.

અસુરો પાસેથી અમૃત પાછું લેવા ભગવાન વિષ્ણુએ મોહિનીનું રૂપ લીધું હતું, અને આ એકાદશીનું નામ એ રૂપ પરથી છે. આ વ્રત મોહ અને ભ્રમમાંથી છૂટવા માટે રખાય છે, અને કથાનો અંદરનો અર્થ પણ એ જ છે.

આ એકાદશી વૈશાખ સુદમાં, અખાત્રીજ પછીના અઠવાડિયે આવે છે. ઉપવાસ બીજી એકાદશીઓ જેવો જ હોય છે.