વિષુ

કેરળમાં વિષુ સૌર નવા વર્ષની શરૂઆતનો સમય છે. તેની પાછળ ભાવના એ છે કે નવા વર્ષમાં સૌથી પહેલી નજર સમૃદ્ધિ, પ્રકાશ અને શુભ વસ્તુઓ પર પડે. પરોઢ પહેલાં ઘરના વડીલો વિષુક્કણી સજાવે છે. તેમાં ચોખા, ફળ અને શાકભાજી, સોનેરી કાકડી, સિક્કા, અરીસો, ધર્મગ્રંથ કે બીજી શુભ વસ્તુઓ, ગરમાળાનાં પીળાં ફૂલ, જેને ત્યાં કોન્ના કહે છે, અને દીવો હોય છે. આ બધું મોટે ભાગે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણની મૂર્તિ કે છબી સામે ગોઠવાય છે. પછી પરિવારના દરેક સભ્યને આંખો બંધ રખાવીને ત્યાં લઈ જવાય છે, જેથી સવારે આંખ ખોલતાં પહેલું દર્શન કણીનું જ થાય. ત્યાર બાદ વડીલો નાનાંઓને વિષુક્કૈનીટ્ટમ, એટલે કે પૈસાની ભેટ, આપે છે અને આખો પરિવાર સાથે બેસીને તહેવારનું ભોજન કરે છે. ઘરની રોજની વસ્તુઓ જ અહીં પ્રાર્થના બની જાય છે. નવા સૌર વર્ષના ઉંબરે અન્ન, ધન, આત્મદર્શન, જ્ઞાન, સૌંદર્ય અને ઈશ્વરની હાજરી એકસાથે ગોઠવાય છે, એ આશાએ કે આખું વર્ષ બધી રીતે સમતોલ જાય.

ભક્તિ, પરિવારની પરંપરા અને આ દિવસ સાથે જોડાયેલા આધ્યાત્મિક કે ઋતુના અર્થને કારણે વિષુનું મોટું મહત્ત્વ છે.

પરોઢના પહેલા અજવાળે કણીનાં દર્શન થાય છે, અને ઘરના સૌથી મોટા સભ્ય પોતાનાથી નાના દરેકને વિષુક્કૈનીટ્ટમ તરીકે નાનો સિક્કો આપે છે. સદ્યાનું ભોજન થાય છે. આ દિવસના ભોજનમાં જાણીજોઈને બધા સ્વાદ રખાય છે, કડવો સ્વાદ પણ. અહીં ફટાકડા રાતે નહીં પણ સવારે ફોડાય છે.

કેરળ અને તુલુનાડુમાં વિષુ સૂર્યના મેષ રાશિમાં પ્રવેશના દિવસે ઊજવાય છે. વૈશાખી, પુત્તાંડુ અને બોહાગ બિહુ પણ એ જ દિવસે આવે છે. કેરળનું બીજું નવું વર્ષ ચિંગમ મહિનાના પહેલા દિવસે ઓગસ્ટમાં આવે છે, અને ત્યાંથી મલયાલમ સંવત શરૂ થાય છે. એટલે કેરળ ખરેખર બે નવાં વર્ષ ઊજવે છે, અને વિષુને ખગોળીય નવું વર્ષ ગણે છે.