વિશ્વ ઓઝોન દિન

વિશ્વ ઓઝોન દિન 16 સપ્ટેમ્બરે ઊજવાય છે, અને તેનું સત્તાવાર નામ ઓઝોન સ્તરના રક્ષણનો આંતરરાષ્ટ્રીય દિવસ છે. 1987માં આ તારીખે ઓઝોન સ્તરને નુકસાન કરતા પદાર્થો અંગેના મોન્ટ્રિયલ પ્રોટોકોલ પર સહી થઈ હતી. વૈજ્ઞાનિકોએ બતાવ્યું હતું કે ક્લોરોફ્લોરોકાર્બન જેવાં રસાયણો વાતાવરણના ઉપરના સ્તરમાં રહેલા ઓઝોનને નુકસાન કરી રહ્યાં છે, અને ત્યાર પછી આ સીમાચિહ્નરૂપ આંતરરાષ્ટ્રીય કરાર થયો. ઊંચે વાતાવરણમાં રહેલું ઓઝોન સૂર્યનાં હાનિકારક પારજાંબલી કિરણોનો મોટો ભાગ શોષી લે છે. એટલે ઓઝોન ઘટે તો માણસના આરોગ્ય, પાક અને કુદરતી પર્યાવરણ માટે જોખમ ઊભું થાય. સંયુક્ત રાષ્ટ્રની મહાસભાએ 1994માં આ આંતરરાષ્ટ્રીય દિવસ જાહેર કર્યો, અને 1995થી તે ઊજવાય છે. આ દિવસને ઘણી વાર એ વાતના ઉદાહરણ તરીકે રજૂ કરાય છે કે વિજ્ઞાન, રાજદ્વારી પ્રયાસો અને ઉદ્યોગ સાથે મળીને શું કરી શકે. દેશોએ ઓઝોનને નુકસાન કરતા પદાર્થો તબક્કાવાર બંધ કરવા સંમતિ આપી, અને નવા પુરાવા મળતા ગયા તેમ કરારને વધુ કડક બનાવ્યો. આ દિવસના કાર્યક્રમોમાં ઓઝોનનું વિજ્ઞાન સમજાવાય છે, ઓઝોન સ્તર ફરી સુધરી રહ્યું છે તેનો આનંદ વ્યક્ત થાય છે, અને નિયમોનું પાલન ચાલુ રાખવા તથા તેની જગ્યાએ વપરાતાં રસાયણોનો જવાબદારીથી ઉપયોગ કરવા પર ભાર મુકાય છે.

વિશ્વ ઓઝોન દિનનો હેતુ લોકોમાં જાગૃતિ લાવવાનો અને તેની સાથે જોડાયેલા વૈશ્વિક પ્રશ્ન તરફ ધ્યાન દોરવાનો છે.